روزنامه شرق الاوسط: چهارمقام طالب ازقطع رابطه با القاعده سخن گفت
روزنامه شرق الاوسط: چهارمقام طالب ازقطع رابطه با القاعده سخن گفته اند
چهارمقام طالبان درقطرازقطع رابطه شان با شبکه القاعده سخن گفته اند. روزنامه شرق الاوسط نامی ازاین چهارمقام نگرفته است اما این روزنامه تاکید می کند که درگفتگوبا چهارمقام برجسته ای طالبان درقطر به این نتیجه دست یافته است که گروه طالبان تصمیم گرفته اند تا رابطه شان را باشبکه ای القاعده قطع نمایند.
این چهارنفردرگفتگوی با روزنامه شرق الاوسط چنین اظهاراتی را داشته اند.آنها گفته اند که درصفوف طالبان این ایده تقویت یافته است که رابطه با شبکه القاعده سودی نداشته است بنابراین آنها خواهان این مساله هستند این رابطه بی سود باید قطع شود.این چهارمقام برجسته طالب که روزنامه با آنها گفتگو داشته است این مساله را درگروه طالبان جدی دانسته است آنها اذعان داشته اند که اکثریت به این نتیجه رسیده اند که باید رابطه با القاعده قطع شود این مقامات گفته اند که حالا همه به انتظارفرمان ازجانب رهبری طالبان هستند. ملا عمر رهبرطالبان باید فرمانی صادرنماید تا این قطع رابطه بصورت رسمی دربین گروه به اجرای گذاشته شود.
دوماه پیش نیزروزنامه های غربی ازفرماندهان برجسته طالبان که درمیدانهای جنگ،فعال هستند نیزنقل قولهای را داشتند که آنها هیچ علاقمندی با شبکه القاعده ندارند برخی ازآنها گفته بودند که القاعده سبب مشکلات دربین آنها شده است.یکی ازفرماندهان طالب ادعا کرده بود که درکشتن اسامه دست داشته است وی می بانفرت زیادی ازاسامه حرف می زد وادعا داشت که در کشته شدن اسامه بن لادن دردوم ماه می 2011 دست داشته است وی نگفت که چه گونه درماجرای قتل اسامه توسط گروه عملیات تیم ششم آمریکا درمنطقه ایبت آباد دست داشته است.
آمریکا نیزدرگفتگوهای شان با طالبان به این مساله اشاره داشت که طالبان باید رابطه شان را با القاعد قطع نمایند این مساله زمانی مورد توجه قرارگرفت که آقای جوب آیدن معاو رییس جمهورآمریکا دریک مورد درسال 2011 گفته بود که طالبان الزاما دشمن آمریکائیها نستند.این اظهارات درشرایطی صورت گرفت که مذاکرات قطربین آمریکائیها وطالبان جریان داشت.تیم مذاکره کننده آمریکا ازطالبان خواسته بود که قطع رابطه شان را با القاعده طی بیانیه رسمی اعلام نمایند امریکه طالبان درآن زمان نسبت به این خواسته آمریکا ازخود رغبتی نشان ندادند طالبان درآن زمان نسبت به این موضوع سکوت اختیارکردند آنها درمورد آزادی پنج نفراززندانیان شان پافشاری داشتند.دراجندای گفتگوهای قطر،رهای پنج تن ازمقامات طالبان مولوی خیرخواه، مولوی محمد فضل فرمانده بی رحم طالبان، مولوی وثیق ازجمله کسانی بودند که طالبان خواهان آزادی آنها اززندان گوانتوناما شدند.
این مساله ازسوی آمریکائیها با واکنش نسبتا سردی روبرو شد آمریکائیهای استدلا می کردند که آزادی آنها اززندان گوانتوناما یک پروسه قانونی سختی را درپی دارد استدلال دیگرشان این بود که نسبت به ضمانت که آنها دوباره به میدانهای جنگ نروند وجود ندارد آمریکائیها ازکشورقطر خواسته بودند که زندانیان طالبان را گرانتی نماید که دوباره وارد میدانهای جنگ نشوند این مساله ازسوی قطرپذیرفته نشد.درسال 2011 روند مذاکرات با بن بستهای روبروگردید وطالبان درتوقف مذاکرات پیش قدم شدند ومذاکرات را بی فایده ووقت گذرانی ازسوی آمریکا اعلام داشتند.طالبان آزادی زندانیان شان را می خواستند،آمریکا خواهان قطع رابطه طالبان با شبکه القاعده بود هردو مساله ازهردوطرف بجای نرسید وسرانجان ازماه مارچ 2012 روند مذاکرات قطر قطع شد اخیرا شایعاتی منتشرشد که گویا کشورقطرپیشنهاد ازسرگیری مذاکرات به آمریکائیها را داده ونسبت به آن شرطی که زندانیان طالب به قطرمنتقل گردند وقطرآنها را ضمانت کند که بازگشت به میدانهای جنگ نمی کنند،زیگنالهای مثبتی نشان داده شده.
اما آمریکائیها نسبت به ازسرگیری مذاکرات اقداماتی عملی نداشته است درمورد پیشنهاد ازسرگیری مذاکرات جواب روشنی داده نشد.روزنامه شرق الاوسط که روزنامه معتبروبا اطلاعات دقیق مطالبش را منتشرمی کند این مساله را دیروزمطرح کرد که چهارمقام طالب درقطربه مساله قطع رابطه ازسوی طالبان ابرازعلاقمندی کرده اند روزنامه به نقل ازآنها این گونه استدلال کرده است که گروه طالبان می خواهند مناسباتش با القاعده قطع شوند آنها حضورشبکه القاعده رادرجمع شان مفید نمی دانند برخی ازفرماندهان طالب درمیدانهای جنگ نیزازالقاعده ابرازناراحتی کرده اند.روزنامه به نقل ازمقامات طالبان که باآنها گفتگوداشته گفته است که مقامات وفرماندهان منتظر فرمان ازسوی ملاعمررهبرگروه طالبان دراین مورد می باشند.
قراین چنین نشان می دهند که آمریکائیها درمطالبات شان ازطالبان ،باید پیشرفتی داشته باشد خواست آمریکا این بود که طالبان با شبکه القاعده رابطه ای نداشته باشد آمریکائیها دشمنی شان را با القاعده اعلام داشته اند وطالبان قربانیان این وابستگی هستند درسال 2001 با انفجاربرج های دوگانه آمریکا این مطلب را آمریکا ازطالبان خواسته بود که امارت شما درافغانستان بجای خود باقی است شما باید رابطه تان را با شبکه القاعده قطع نمایید ودرتحویل دهی اسامه متهم درجه یک انفجارات آمریکا،همکاری نمایید.امریکه طالبان آنرا قبول نکرد.آقای جوب آیدن نیزمساله را روشن ساخت: که طالبان الزاما دشمن آمریکائیهانستند.حال اگرطالبان این مساله را قبول نمایند که رابطه شان را با القاعده قطع نمایند واین مساله را رسما اعلام نمایند،آمریکائیها همه خواسته های طالبان را قبول می کنند زندانیان شان آزاد وخصومت را با آنها کنارمی گذارند.آمریکا ثابت ساخته است که دشمن طالبان نیست اما دشمن القاعده هست.طالبان خود پیش مرگان القاعده شده اند.
حال علیرغم اظهارات چهارمقام برجسته طالبان با روزنامه شرق الاوسط درقطر،معلوم نیست ملاعمررهبری یک چشم طالبان قبول نماید آگاهان معتقد هستند که ملاعمرحاضراست بمیرد اما قطع رابطه اش را باالقاعده اعلام نمی کند.آنها می گویند اظهارات این چهارمقام با روزنامه ارزشی ندارند چنانچه تنفرفرماندهان طالب درمورد القاعد سودی ندارند.ملاعمراین کاررانمی کند وی همانگونه که درسال 2001 حاضرشد امارت را فدایی القاعده نماید حال نیزنمی خواهد رابطه اش را رسما با القاعد قطع نماید.درصورتیکه این تحلیل درست باشد رابطه طالبان با القاعد کماکان پابرجا می مانند.مقاومت ملا عمردودلیل می تواند داشته باشد یکی اعتقادی ودیگری استخباراتی.به نظرمی رسد عامل استخباراتی درشرایط فعلی اولویت داشته باشد چنانچه درسال 2001 عامل اعتقادی دراولویت تصمیم گیری طالبان قرارداشت.اسامه دیگرزنده نیست ظواهرهیبت وصلابت فکری اسامه راندارد.پیوند خانوادگی ملاعمربا رهبری القاعده گسسته است.شرایط تغییرات زیادی کرده است.
اما یک عامل بصورت جدی درتصمیم گیریهای ملاعمرزنده است وآن سلطه واشراف استخبارات روی رهبری یک چشمه طالبان است زیرا استخبارات بن بست جنگ افغانستان را قبول ندارد آنها فکرمی کنند که پس ازسال2014 خارجیها ازافغانستان بیرون می شوند گروه طالبان می توانند به صحنه اقتدارافغانستان برگردد ملاعمرپرچم داراین معرکه بازگشت است بنابراین نباید ملاعمربه فکرقطع رابطه با القاعده باشد زیرا این مساله اتوریته وی را درهم می شکند.مقامات برجسته طالبان درقطربی جهت منتظرفرمان ملاعمردرقطع رابطه با شبکه القاعده نشسته اند این حرف درست است که درسطح دو رهبری سیاسی طالبان ودرسطح فرماندهان طالب این ایده تقویت شده باشد که شبکه القاعده به ضررآنها است اما سطح یک رهبری طالبان به دلیل که به آن اشاره کردم به این نتیجه نرسیده اند که طالبان رابطه اش راباالقاعده قطع نمایند.اظهارات این چهارنفرکه با روزنامه شرق الاوسط بیان داشته اند درحال حاضردرحد یک ایده بدون عمل واجرای، مطرح شده است اما زمانی این ایده خود را نشان می دهد که ملاعمربا آن موافقت نماید که این موافقت درحال حاضررویایی بیش نیست.
اظهارات رایان کراکرسفیربرکنارشده آمریکا درواشنگتن
اظهارات رایان کراکرسفیربرکنارشده آمریکا درواشنگتن
آقای کراکرسفیرآمریکا درکابل پس ازدوسال انجام وظیف درکابل به دلیل مریضی ختم وظیفه شد این دپلمات 63 ساله آمریکا که گفته می شود یکی ازچهره های تاثیرگذاردروزارت خارجه آمریکا است. وی سالها درممالک عربی ماموریت دپلماتیک داشته وبا زبان عربی آشنایی کامل دارد وی برای مدتی درپاکستان نیزانجام وظیفه کرد.آقای کراکرپس ازعراق بعنوان سفیرآمریکا درافغانستان بجای آیکن بری مشغول بکارشد.
وی باسیاست متفاوت کارهایش را درافغانستان ،آغازکرد آیکن بری که تخصصش درعرصه های نظامی بود ونگاهی نظامی درکشورجنگ زده مثل افغانستان داشت آیکن بری به شدت ازسیاست رییس جمهورکرزی انتقاد می کرد وی می گفت: رییس جمهورکرزی هماهنگ با سیاست های آمریکا عمل نمی کند.کمکها درافغانستان ضایع می شود. آقای کراکربرعکس آیکن بری ازحکومت افغانستان حمایت می کرد وی همیشه ازسیاستهای رییس جمهورکرزی پشتیبانی می کرد.وی بدون کوچک ترین انتقادی ازماجرای صلح افغانستان حمایت می کرد آقای کراکردرگفتگو وملاقات با رییس جمهورآمریکا نیزبه این مساله تاکید داشت که دولت افغانستان جریان صلح را بخوبی هدایت می کند.درحالیکه کسی درافغانستان نمی داند که جریان صلح افغانستان با طالبان به کجا رسید ه است.آقای کراکرگفته است که صلح درافغانستا توسط خود افغانها سازماندهی شود وماهیت صلح باید افغانی باشد وی دخالت خارجیها را درماجرای صلح قبول نداشت.آقای کراکر دوروزپیش با آقای اوباما به این نکات اشاره داشت که مذاکرات بین الافغانی است وجریان گفتگوهای طالبان رابا حکومت افغانستان مثبت گزارش داد.
آقای کراکربرخلاف سفیرپیش ازخودش نگاهی انتقادی به حکومت رییس جمهورکرزی نداشت وبه همین خاطراست که قضایای کشوررا ازمنظرخود که چندان واقعیت درآن نیست به رییس جمهورآمریکا گزارش داد. وی می گوید:گفتگوهای صلح درافغانستان جریان دارد وتاکید می کند که این مذاکرات روند خوبی دارد. درحالیکه نامرئی ترین مساله همین مذاکرات صلح حکومت افغانستان با طالبان است.شورای عالی صلح که نیزدیک دوسال است که تاسیس شد، دست آوردی نداشت یک مورد با دکان دار قلابی گفتگو داشت ویک مبلغ پولی را گرفت ورفت.درمورد دیگریک قاتل آمد واستاد ربانی را ترورکرد. درسه مرحله چهره های از طالبان درعرصه های صلح ظاهرگردیدند اما همه آنها ناکام ونامراد شدند.تیم طییب آقای که قریب یک سال وارد مذاکرات صلح شد وآخرین اقدامات صلح درکشورقطر،راه اندازی شد ولی این ماجرا به دلیل مخالفت طالبان،بسته شد وازماه مارچ تاکنون کسی شاهد مذاکرات صلح افغانستان با طالبان نیست اما سفیرآمریکا درواشنگتن برخلاف واقع به رییس جمهورآمریکا می گوید: گفتگوهای صلح بصوت مثبت با حکومت افغانستان جریان دارد.
درمورد دیگری که صلح افغانستان ازسوی طالبان راه افتاد، کسی بنام آغا معتصم است حکومت افغانستان توسط شخصی بنام سید اکبر که ازفرماندهان قبلی طالبان است ،ارتباطاتی را با آغامعتصم برقرارکرد ولی وی نیزناکام ماند دلیل مساله این بود که آغا معتصم مورد خشم استخبارات قرارگرفت وازاین کشورگریخته است او درشرایط فعلی درترکیه زنده گی می کند.درسالهای 2009 و2010 حکومت افغانستان ارتباطاتی با ملا غنی برادربرقرارکرد بازهم استخبارات پاکستان به شدت با این گروه برخورد کرد وجریان مذاکرات را ناکام گذاشت وداغ صلح را بردل طرفهای مذاکره کننده صلح گذاشت ملا برادربا دوستانش زندانی اند مقامات وزارت خارجه ما هم اکنون اصراردارند که زندانیان طالب ازپاکستان باید آزاد شوند زندانیان طالب که باید رها شوند، همان گروه ملا غنی برادرهستند که بدون مشوره با استخبارات پاکستان وارد گفتگوهای صلح با افغانستان شد.
آقای کراکرهیچ یک ازناکامیها را ندیده وبراحتی می گوید: که گفتگوهای صلح درافغانستان ازطرف حکومت افغانستان بخوبی جریان دارد . کراکربه هیچ وجه نمی خواهد نشان دهد که حکومت افغانستان مشکل دارد.این دپلمات ورزیده آمریکا نگاهی مفرط ومثبتی به حکومت افغانستان دارد.درحالیکه آیکن بری نگاه منفی به سیاست های افغانستان داشت.آقای ایکن بری درگزارشهای محرمانه خود که ویکی لیکس بخشهای آن را افشاءکرد ،نسبت به سیاستهای حکومت افغانستان انتقادات شدیدی داشت وی می گفت همه هزینه ها درافغانستان با حکومت رییس جمهورکرزی ازبین رفت ایکن اذعان داشت که حکومت رییس جمهورکرزی فاسد وناکارامد است.تفاوت این دونظردریک حوزه ماموریت ناشی ازنوع نگاه وبرداشت است آیکن بری بعنوان یک نظامی به چشم خود می دید که دریک کشورجنگ زده هیچ کاری نمی شود این همه نیرودرافغانستان وسرمایه درمقابله با تروریزم هزینه می شود اما هیچ نتیجه ای ندارد وی دلیل مساله را درحکومت واراده رییس جمهورکرزی جستجوی می کرد وبه این جمع بندی رسیده بود که درگزارشهای محرمانه خود انتقادات شدیدی ازحکومت رییس جمهورکرزی داشت.
آقای کراکریک دپلمات است که مثل ایکن بری درامورنظامی تخصصی ندارد.وی رنجهای که ایکن بری درسربازان آمریکایی می دید وبخوبی درک می کرد که جنگ خنثی وبی فایده شده است همه هزینه ها به هدرمی رود وی این مسایل را درک می کرد ولی کراکربه جنرال آمریکایی چندان گوش نمی داد کراکربرداشتها وحرفهای خود را هم درافغانستان وهم درآمریکا گفته است.رایان کراکربا شرایط وتحولات وفق بشتری ازخود نشان داده زیرا وی می داند که جنگ خارجیها درافغانستان به پایان خود رسیده است جنگ درافغانستان بدوش سربازان افغان قرارمی گیرد.مساله اصلی صلح ومذاکره با مخالفان است آنها اذعان دارند که جنگ پس ازسال 2014 درافغانستان ادامه می یابند اما طالبان نمی توانند نظام سیاسی درافغانستان را نابود نمایند.آقای کامرون نخست وزیربریتانیا گفت: طالبان ازالزامات وضرورتهای صلح نیست اما اگرآنها درپروسه صلح شرکت کند جریان گفتگوهای صلح شتاب بشتری پیدامی کند.
آقای کراکرنیز درمورد دیگری به این مساله اشاره کرده است که صلح باطالبان بجای نمی رسد.منظورکراکرمدیریتهای استخباراتی حاکم برطالبان است اینکه گفتگو با طالبان بجای نمی رسد ،دلیلش استخبارات است.استخبارات که طالبان را وارد میدان جنگ افغانستان کرده است بن بست جنگ را قبول نکرده وتا هنوز به این نکته نرسیده است که صلح درافغانستان بهترازجنگ است.آقای کراکرودیگردپلماتها وسیاست مداران آمریکا واروپا دیگربه جنگ افغانستان فکرنمی کنند آنها جنگ را بزودترین فرصت ازدوش خود کنارمی گذارند بارجنگ به دوش سربازان افغانستان قرارمی گیرند.مقامات غرب حکومت افغانستان وکشورهای منطقه وپاکستان را تشویق می کنند که جریان صلح درافغانستان را دنبال نمایند. صلح درافغانستان راپایه داری و ثبات برای همه می دانند.آقای کراکرولو برخلاف واقع واغراق آمیزهم که شده باشد باید به رییس جمهوراوباما بگوید: که مذاکرات صلح درافغانستان با حکومت این کشوربخوبی پیش می رود.
درحالیکه ظرفیتهای صلح درافغانستان تکمیل نشده است.هنوزحکومت افغانستان گامها واقدامات ملی در راه صلح برنداشته است.جامعه زنان ،جامعه مدنی، خودرا قربانیان صلح مشکوک می دانند احزاب سیاسی وایتلاف های ملی به دیده شک به مذاکرات می نگرند وکارهای رییس جمهورکرزی را نه تنها مفید برای صلح و تسهیلات آن می دانند بلکه مقدمات جنگ وخشونتهای بشتری درآن نظاره گرهستند. این مساله دلایلی خاصی خودش را دارد.اقدامات حکومت افغانستان فضای جامعه را ملتهب ساخته است.اتهامات حکومت به مقامات برجسته اپوزیسیون ودستگیری چهره های تاثیرگزار بجرم اعتقادات سیاسی شان،کمک به داستان صلح نمی کند.آقای کراکرنیزبه کم بود ظرفیتهای حکومت افغانستان اشاره کرده است.حکومت بجای عمل به قانون، با صدورفرمانهای شتاب زده اتهامات بی اساس دخالت پولیس وامنیت درحریم اعتقادات سیاسی مردم،پرداخته است این نوع اقدامات کمک برای ظرفیت سازی نیست این ها همه توانائیها وظرفیتهای ضعیف را نابود می کند.امریکه سفیرپیشین آمریکا علیرغم طرف داریهایش از حکومت افغانستان به کم بود ظرفیتها درحکومت اشاره کرده است.
نگاه های متضاد درمورد فرمان اصلاحات
نگاه های متضاد درمورد فرمان اصلاحات
رییس جمهورکرزی فرمان اصلاحات را درسی سه بخش ویک صد شصت چهار ما ده صاد رکرد. این فرمان درنوع خود کم نظیرخوانده شد. موضوعات بسیارزیادی درفرمان صوت ارائه گزارش دارد.رییس جمهورمقامات حکومتش را ملزم ساخته است که گزارش کارهای خود را درفاصله های زمانی بین یک ماه تا نه ماه به رییس جمهورکرزی گزارش دهند.
درمقدمه فرمان ضمن ستایش ازدست آورد های حکومت درظرف ده سال گذشته به نواقص واشکالات درعرصه های مبارزه با فساد، حکومت قانون، وعدم خود کفایی اقتصادی ،اشارات صریحی داشته است. برخی این ناکامیها ویا اشکالات وچالشها را مصیبت های جبران ناپذیر برای مردم افغانستان خوانده اند. آنها گفته اند مبارزه با فساد هرگزصورت نگرفته است. این مساله دلیل دارد حکومت درمبارزه با خویشتن ناکام است .منبع فساد حکومت افغانستان ونهاد های مرتبط به آن شناخته شده است. حکومت جزء ازفساد حاکم درجامعه شناخته شده است برخی ازاین بالاتر رفته وگفته اند که حکومت تمام فساد وکل فساد درنظام افغانستان است.
دربرابراین نگاه اعتراضی وانتقادی، حکومت به مسایل موفقیتهای خود تاکید دارد .حکومت عمدتا فساد گسترده درحد که خود وی، جزء فساد ویا کل فساد باشد را هرگزنمی پذیرد. حکومت معتقد است که کارهای بسیارارزشمندی صورت گرفته است وحکومت درطی ده سال گذشته اقدامات بسیارسود مند وگامهای موثر درعرصه های داخلی وخارجی برداشته است. آموزش میلیونها کود ک، نظام تحصیلات عالی، پوشش هفتاد درصدی نظام بهداشتی وصحت وهمین گونه آزادی بیان را مثالها ودلایلی موفقیت نظام شمرده است.این نظرمثبت حکومت ویا هواداران حکومت آن ،مخالفان را قانع نکرده اند. ونسبت به کمیت وکیفیت دست آورد های که حکومت ورییس جمهورکرزی به آن اشاره می کند،به شدت معترض هستند آنها هرمورد که حکومت آن رامثبت اعلا م داشته است ،با استدلال نسبت به آن به دیده ای تردید نگرسته است وعوامل فساد را درکیفیت وکمیت موارد خدماتی ،دخیل دانسته است .
مثال جاده های کشوراست به دلیل فساد وقرارداد های مافیای با اندک زمان به سمت ویرانی رفته است واین جاده ها به اندک زمان ازبین می روند درحالیکه میلیونها دالربه حساب مردم افغانستان درچارچوب قراردادهای مافیای ،پول گرفته شده است. این تضاد ها درعرصه های دیگرنیز وجود دارد اپوزیسیون نسبت به محتویات فرمان اصلاحات رییس جمهورکرزی هرگزاعتباری قایل نیست آنها استدلال می کنند که رییس جمهورکرزی فرمان استبداد رادرواقع صادرکرده است آقای اوریا یکی ازسخن گویان ایتلاف ملی گفته است که صدورفرمان: چیزی جزبه قدرت گرفتن کامل قدرت دردست نیست. وی گفته است محتویات فرمان رییس جمهورنشان می دهد که همه امورکشوررامی خواهد یک نفردرکنترل خود درآورد.انحصارطلبی کامل وتسخیرقدرت دراختیار یک فرد ویا یک تیم به وضوح درفرمان دیده می شود فرمان اصلاحات چیزی جزفرمان انحصارنیست.
برخی گفته اند که رییس جمهورکرزی وتیم همراه ایشان منبع چالشها اند. محو فساد، حکومت داری خوب ونظام قانونی،رونق اقتصادی واعتماد ملی ازدست رفته است.آنها می گویند این نوع تلاشها ، هرگزبجای نمی رسد علی امیری استاد دانشگاه ویکی ازسخن گویان جبهه ملی می گوید: حکومت رییس جمهورکرزی جزء ازفساد دراداره است. وی معتقد است که این نظام نمی تواند کاری رابه پیش ببرد زیراکه خود منشاء مشکلات شناخته شده است. آقای امیری می گوید: حکومتی که خود جزء ازیک نظام فاسد باشد چه گونه می تواند فساد را محونماید.برخی نمایندگان مردم نیزدرفرمان اصلاحات خلاءهای را دیده به آن معترض هستند وبه دیده تردید نگرسته اند .نمایندگان مردم درپارلمان به آن قسمت ازفرمان تاخته اند که ازوزارت عدلیه تهیه قوانینی را مطالبه کرده است.این مساله را اعضای پارلمان هرگزقبول ندارند ومی گویند که این امر درشان وزارت عدلیه نیست قوانین ازوظایف شورای ملی است حکومت نمی تواند قوانین برای قوه اجرائیه تهیه نماید.
رییس جمهوردربخشهای مربوط به وزارت عدلیه بوضوح خواسته است که قوانین را تهیه وبه شورای وزیران ارائه نماید.این امرباعث اعتراضات وکلاء پارلمان شده است وآن را یک دخالت آشکاردرامورقوه ای مقننه دانسته است.آقای اوریا به یک مورد اشاره داشت که رییس جمهورسارنوالان را درتما ولایات می خواهد دراختیارخودبگیرد واین رانشانه تمامیت خواهی حکومت دانسته است. برخی هم گفته اند که فرمان اصلاحات به این خاطرطراحی شده است که درآستانه ای انتخابات حکومت می خواهد همه شرایط وتسهیلات را دراختیار خود برای کنترل انتخابات ،درآورد. دریک مورد درمقدمه فرمان آمده است که وزرا به ولایات بروند ویانهاد وواحد های مربوطه شان را زیرنظرداشته باشد.این نوع اقدامات سلطه قوه اجرائیه را درهمه امورنشان می دهد آنها با داشتن امکانات می توانند تاثیرات زیادی درامرانتخابات بگذارند وافکارمردم را با امکانا وصدها وعده ووعید،به طرف خود جلب نمایند ودرامرانتخابات سوء استفاده نمایند.
منتقدان به مسایل زیادی اشاره کرده اند ونسبت به فرمان رییس جمهورکرزی با دیده ای شک وتردید نگریسته اند.این مساله بارها ازرییس جمهورکرزی سئوال شده است که مبارزه بافساد را ازکجا آغاز می کند؟ ازصدرومقامات بالای حکومت ویا ازاقشارپایین جامعه وماموران پایین رتبه ای حکومتی. نهاد های مدنی احزاب سیاسی اعضای پارلمان محافل خبری واهالی مطبوعات به سئوال شان خود پاسخ گفته اند آنها تماما معتقد هستند که مبارزه با فساد باید با مراجعه به منابع اصلی آن آغازشود دریک مورد خبرنگاران ازرییس جمهورپس ازبازگشت ازتوکیو سئوال کردند که مبارزه بافساد ازارک شروع شود رییس جمهوربا حیرت گفت: تنها از ارک؟ خبرنگارگفت ازارک شروع شود. ارک ریاست جمهوری درواقع، سمبل قدرت است مبارزه باید ازمظهر اقتدار آغارشود.امروزاحمد ضیاء مسعود رییس جبهه ملی گفت:مبارزه با فساد ازمقامات بلند رتبه حکومت شروع شود. وی درادامه اظهاراتش به مقابله حکومت با فساد ازارک وازمقامات حکومتی ،ابراز تردید کرد وگفت: حکومت ورییس جمهور مبارزه بافساد را ازاراکین حکومتش شروع نمی کند.
رهبران اپوزیسیون، حکومت ومقامات کلیدی را منشاء فساد اعلام داشته اند اعضای پارلمان ونهاد های جامعه مدنی نیزهمین ادعا ها را دارند.آنها به یک صدا ازرییس جمهورکرزی می خواهند که مبارزه بافسادرا ازمقامات اصلی حکومت آغازنماید. امریکه همه آنرا غیرعملی وبعید دانسته اند. فرمان رییس جمهورکرزی هرگزاشاره ای به شروع کارازیک منبع اصلی نداشته است.به همین خاطر مخالفان ومنتقدان باوردارند که فرمان رییس جمهوربجای نمی رسد وصداقت ونیتی درکارنیست. برخی گفته اند که فرمان ازخود فلسفه دارد.جامعه جهانی ازرییس جمهورخواسته اند که درامر مبارزه بافساد وحکومت داری خوب جدی قاطع ومصمم باشد.کمکهای جامعه جهانی مشروط به اصولی است که رییس جمهورباید آنرا عملی نماید.آنها می گویند رییس جمهورتحت فشارجامعه بین المللی قرارگرفته است این فرمان برخواسته ازاراده ونیت اصلی وحقیقی نیست این امریک امرتحمیلی به رییس جمهورکرزی است.
این دسته بصورت بد بینانه به این مساله اشاره کرده اند که صدورفرمان برخواسته ازفشارهای بین المللی می باشد انگیزه های ملی دراین فرمان وجود ندارد.البته این منطق را تیم حاکم همانند دیگراستدلالهای مخالفین رد می کند.رییس جمهورخود با مراجعه به پارلمان ازنمایندگان مردم کمک خواست وگفت: شمارمرامتهم به مصلحت اندیشی کردید من دیگرمصلحت گرایی نمی کنم. این خطاب نشانه ای این بود که ایشان ازپارلمان کشوردرامرمبارزه با فساد کمک خواسته است.مقامات دولتی استدلال می کنند که درفرمان رییس جمهورتصریح شده است که منابع فساد قراردادهای کلان است واین قرارداد ها هرگزنمی تواند با مقامات حکومتی منعقد شوند.
البته همه این حرفها درفرمان آمده است ومطالبی به ظاهرا معقولی گنجانده شده است ولی باهمه این مسایل نگرانیها ودغدغه های جامعه را برطرف نکرده است طیفهای اصلی جامعه به فرمان رییس جمهوربه دیده ای شک می نگیرند ونسبت به اجرایی شدن آن تردیدهای زیادی دارند.تضارب افکاردرمورد فرمان بخوبی نمایان شده است من تنها به کلیات دیدگاه ها اشاره کردم این مساله به عنوان محک برای رییس جمهورومخالفان،شکل دوام داری بخود می گیرد واین زمان است که نشان می دهد که فرمان رییس جمهورچه می شود.درحال حاضروجه غالب ومسلط نظرات درجامعه ،بدبینی به موفقیتهای فرمان اصلاحات رییس جمهورکرزی است.
فرمان اصلاحات رییس جمهوردرسی سه بخش صادرشد
فرمان اصلاحات رییس جمهوردرسی سه بخش صادرشد
رییس جمهورکشور فرمان اصلاحات را درسی سه بخش صادرکرد.این فرمان درزیرمجموعه خود، صدها ماده دارد وی دراین فرمان دولت را موظف ساخته است که محتویات آن را به اجرای بگذارد.رییس جمهوردرمقدمه فرمان به اشتباهات حکومت درطی ده سال گذشته، اشارات صریحی دارد.رییس جمهور حکومتش را درعرصه های مبارزه با فساد، حکومت قانون، خود کفائی اقتصادی ،ناکام بررسی کرده است.البته این ناکامیها،گناهان نابخشیده نی است.
فساد درحکومت ، سرطان نظام سیاسی است رییس جمهورگفته است که: درطی ده سال گذشته فساد درحکومت وجود داشته است ایشان با صراحت اعلام کرده است که دولت وی درمبارزه بافسادناکام مانده است.البته دراین فرمان بصورت ضمنی عوامل وابزارهای فساد نیزمورد بررسی قرارگرفته است وبرای پیش گیری به نکات مهمی اشاره کرده است.رییس جمهوربخوبی می داند که مولفه های اصلی فساد درخود دولت است.هیچ فسادی خارج ازحوزه اقتداروسلطه حکومت صورت نگرفته است. من دریک مورد گفته ام که فساد درافغانستان بصورت مختلط انجام شده است شبکه های دولتی با افراد واشخاص ومالکان بانکها،تبانی داشته اند وفساد گسترده ای را بوجود آورده اند دردومورد مرتبط به بانکهای کابل بانک 960 میلیون دالر، وپشتنی بانک 741 میلیون دالراختلاس صورت گرفته است.مقامات پشتنی بانک درمحاکمات اولیه به حبسهای طویل المدت محکوم شده اند. رییس پشتنی بانک آقای حیات الله دیانی با دونفرازهمکارانش هرکدام به بیست سال زندان محکوم گردیده اند.
رییس جمهوردرفرمان خود بدرستی به ناکامی حکومتش درامرمبارزه با فساد معترف است. حکومت قانون نیزدرمقدمه فرمان ذکرشده است ایشان گفته است که درطی ده سال گذشته دراین مورد کوتاهی صورت گرفته است.حقیقت مساله این است که درافغانستان حکومت داشتیم اما حکومت قانون نداشتیم. قانون نافذه درکشورزیاد وضع شده است.گفته شده است که افغانستان درتدوین قوانین اساسی ومدنی خود موفق بوده ولی ناکام ترین کشوردراجرای قانون شناخته شده است رییس جمهورحکومتش را یک حکومت قانون مدارندانسته درپیش متن فرمان خود درکنارفساد،به مساله حکومت قانون اشارا ت روشنی نموده است وی اذعان داشته است که حکومت قانون نداشتیم.
حکومت رییس جمهورکرزی خارج ازحیطه ای قانون عمل کرده است معیارحکومت داری دورازقانون ،روابط ومناسبات را تشکیل می دهد.گزینش دردستگاه حکومت براساس قبیله ،سلیقه، سمت ،ودیگرروابط به جای ضوابط وقانون، انجام شده است حکومت دورازقانون مفاهیم غیرازاین ندارد.حکومت درافغانستان درطی ده سال ،دولتی با قانون داشته ولی همین دولت خارج ازقانون عمل کرده است.مساله ایکه رییس جمهوربه شدت نسبت به آن ابرازنگرانی کرده است.
مورد سومی که درمقدمه فرمان به آن پرداخته شده است مساله "خود کفایی اقتصادی" است ایشان گفته است که درعرصه خود کفایی اقتصادی، کاری صورت نگرفته است.افغانستان کشوری است که درشرایط حاضر بصورت خطرناکی وابسته به خارج شده است بیش ازنود درصد ما متکی به خارج هستیم. زراعت، تجارت تولیدات محلی ما به شدت افت داشته است.افغانستان با تکنولوژی نمی تواند با هیچ کشوری مقابله نماید اما درعرصه های زراعت مالداری، تولید محصولات زراعتی ، می توانیست پیشگام ترین باشد. درعرصه های تولیدات محلی مثل تولید قالین ،پست قره قل بافت گلیم ونمد ازپشم گوسفند، ازهمه می توانست پیشی بگیرند امروزهمه این تولیدات درحال احتضار قراردارد.منابع خود کفایی اقتصادی درافغانستان بصورت باالفعل زراعت،تجارت،محصولات بومی این کشوراست. با رشد عوامل بومی اقتصاد ،افغانستان می توانیست به سمت تولیدات باالقوه خود گام بردارد.
ثروت ملی افغانستان فوق العاده است معادن بعنوان سرمایه های ملی سه تریلیون دالربرا ورد شده است ولی این ثروت هنوزبه مرحله تولید ملی نرسیده است. زمان زیاد لازم است که افغانستان با استخراج معادن خود به خود کفایی اقتصادی برسد. مقدمات تولیدات سرمایه ملی واستخراج معادن، رشد وشکوفایی زراعت ،تجارت، مالداری، وتولیدات بومی بود.مردم برای زنده ماندن خود به اقلام اولویه زندگی ضرورت دارد درشرایط حاضرهمه این شرایط ازدست رفته است وکشوربیش ازنود درصد به خارج وابسته است.رییس جمهورکشوربه این مساله اشاره دارد وگفته است: که به لحاظ اقتصادی به خود کفایی دست نیافته ایم.درپیش زمینه متن اصلی فرمان به این مسایل بعنوان ضعف حکومت پرداخته شده است البته رییس جمهورطبق معمول جنبه های خوب ودست آوردهای مثبت کارهای ده ساله حکومتش را فراموش نکرده ودرموارد، با اغراق تهیه کنندگان فرمان به آنها پرداخته اند.
رییس جمهور دراین فرمان خود به مسایل مشخصی اشاره دارد وی خطاب به دستگاه قضایی حکومت گفته است: هیچ دوسیه ای بیش ازشش ماه تاخیرنداشته باشد. وی گفته است : که استره محکمه با فاسدان وغاصبان با قاطعیت برخورد نماید. دوسیه ها بیش ازشش ماه تاخیرنداشته باشد.رییس جمهوربه مقامات دولتی اخطارداده است که با فاسدان وغاصبان
هیچ گونه تبانی نداشته باشند.گفته شده است که رییس جمهوردرصدد شناسایی وریشه یابی قراردادهای است که بین اراکین دولتی ویا وابسته گان آنها با خارجیها صورت گرفته اند وبرای ردیابی آنها نیزبرآمده است .مقام مطلع می گفت: که ایشان ازخارجیهای مقیم درافغانستان خواسته است که صورت قراردادهایکه بامقامات افغانستان داشته اند لیست آنها را دراختیارحکومت افغاننستان قراردهد.
رییس جمهوریک ماه پیش درکنفرانس توکیو به جامعه جهانی تعهد سپرد که با عوامل فساد درکشورش مبارزه جدی را آغازمی کند ایشان درکنفرانس توکیودرمورد شانزده میلیارد دالرکمکهای جامعه جهانی، به محاسبات مشترک ودوجانبه نیزاشاره کرد ودرمتن معاهدات توکیو آمده است که کمکهای بین المللی به افغانستان بصورت مشترک ومیکانیزمهای دوجانبه مورد بررسی ومحاسبه قراربگیرد.حسابدهی دوجانبه را حکومت افغانستان درنشست توکیو قبول کرده است.جامعه جهانی درمورد کمکهای زیربنایی، شانزده میلیارد دالر را مشروط به حکومت داری خوب،تعهد سپرده اند. آنها درنشست شیکاگو دربیستم ماه می 2012 نیز مبلغ چهارمیلیارد ویک صد میلیون را به امورنظامی امنیتی وجنگ با تروریزم وتقویت اردو وپولیس ملی اختصاص داده اند اینها البته کمکهای اندکی نیست.
سئوال اینجا است که افغانستان قدرت هضم این کمکها را ندارد.رییس جمهوربا صدورفرمان می خواهد نشان دهد که می تواند به چالشهای موجود درکشورفایق آید اجرایی فرمان با صدها ماده درسی سه بخش ،شرایط وتسهیلات مبارزه با فساد، حکومت داری خوب، کشورقانون گرا،را درافغانستان فراهم می سازد.فرمانها ازاین نوع درذات خود، خوب است ما قوانین بسیارخوبی داریم مهم اجرای این قوانین وفرامین است.منتقدان حکومت می گویند: رییس جمهور وتیم همراه ایشا راه حل نابسامانیها نیست زیرا که خود آنها جزء ازمشکلات وچالشها درکشورهستند.مخالفان، فرمان رییس جمهوررا جدی نمی گیرند وآن را کارسازنمی دانند آنها برداشت شان این است که ساختارجاری براساس فساد ،قانون شکنی ، بی عدالتی وتبعیض،شکل گرفته است اجرای فرمان رییس جمهورساختارشکنی توام با استخوان شکنی درنظام است واین کاری است که مقامات حکومتش به آن تسلیم نمی شود.
برخی گفته اند که رییس جمهوردرپارلمان گفت: مصلحت گرایی را کنارمی گذارم مرا کمک کنید. این سخنان نشانه ناتوانی است رییس جمهوربااین سخنرانی خود درواقع ازپارلمان کشور،کمک خواسته است. ولی باهمه این مسایل رییس جمهوردریک آزمون سخت تاریخی قرارگرفته است اجرایی فرمان می تواند آزمون خوب برای رییس جمهورباشد اما فراموشی فرمان وکنارگذاشتن آن نه برای رییس جمهور بل برای تمام جامعه یک ماتم است .کشوری که نود هفت درصد متکی به امداد های خارجی باشد بی قانونی، فساد، بی بند باری وبی عدالتی غیرقابل کنترل، مصیبتهای مردم را درکنارامنیت ،چند برابرمی کنند.مردم گرسنه که آب ونان شان به آنها نرسند آنها چه خواهند کرد.معترضان به سیاست حکومت می گویند:گذشته ده ساله، تجربه ای مثبتی برای آینده نیست درطی ده سال تیم حاکم وهمکاررییس جمهورکاری نتوانسته اند درزمان باقی مانده دوسال رییس جمهورهمراه دوستانش معجزه نمی توانند.ازرییس جمهورنه انتظارمعجزه باید داشت ونه هم انتظارتغییرواصلاحات دراموروادارات کشور. امروزمنتقدی مفهوم این بیت به یادش آمد وگفت: تا این مکتب است واین ملا من وضع طفلان خراب می بینم.
آیا درجنگ بافساد دولت افغانستان پیروز می شود؟
آیا درجنگ بافساد دولت افغانستان پیروز می شود؟
سئوالی است که جوابش زمان می خواهد زیرا دربسترده سال گذشته ،مقابله جدی بافساد ومفسدان صورت نگرفته است.حکومت ازاین بابت زیرسئولات وانتقادات جامعه جهانی ومحافل سیاسی درداخل کشورقرارگرفته است.کمکهای جامعه جهانی مشروط به دواصل گردید" مبارزه بافساد وحکومت داری خوب" این دواصل، شروط اساسی شانزده میلیارد دالرتاسال 2016 درزیرساختها وسالانه چهارمیلیارد یک صد میلیون دالردرامورامنیتی ،می باشد.
رییس جمهورکرزی درپارلمان کشورگفت: که بمن کمک کنید من دیگرمصلحت اندیشی نمی کنم. وی درکنفرانس توکیو به جامعه جهانی قول داد که مبارزه با فساد درراس برنامه های حکومت وی درزمان باقی مانده است. رسانه ها دیروزاعلام داشت که داد گاه ابتدایی مبارزه با فساد مقامات پیشین پشتنی بانک را به زندانهای طویل المدت محکوم کرده است حیات الله دیانی رییس پیشین بانک با دوهمکارخود هرکدام به بیست سال زندان محکوم گردیدند وسه نفردیگرنیز ازمقامات پشتنی بانک نیزهرکدام به حبس های بین پنج سال تا هشت سال محکوم شدند این نوع اقدام درنوع خود بی سابقه است تاکنون هیچ یک ازمقامات حکومتی به چنین جزاهای سنگین محکوم نشده اند این اولین باری است که ما شاهد چنین اقدامات جدی هستیم .
حیات الله دیانی وهمکارانش درپشتنی بانک مبالغ حیرت آوری را به یغما برده اند وی متهم است که مبلغ 741 میلیون دالررا ازبانک اختلاس کرده است آقای دیانی وهمکارانش دراین فساد گسترده رشوه گرفته اند وسوء استفاده تقلب وجعل دراسناد مالی بانک داشته اند وی با این کارها توانسته است مبلغ 741 میلیون دالررا به جیب بزند براساس احکام اولیه ای دادگاه مبارزه با فساد آنها محکوم به بیست سال زندان شده اند ودرعین زمان موظف اند که پولها را به بانک برگردانند.درکابل بانک مبلغ درحدود 960 میلیون دالر توسط سهام داران بانک به غارت رفته است ازمیان سهام داران شانزده نفرآن براساس اطلاعیه بانک مرکز ازعمده ترین اختلاس کنند گان هستند.درمیان متهمان به اضافه خلیل الله فیروز مدیرعامل کابل بانک وآقای شیرخان فرنود رییس کابل بانک ،نام های برادران رییس جمهور ومارشال فهیم ؛ محمود کرزی وحسین فهیم نیز گرفت شده اند .
البته محمود کرزی دررسانه های کشورظاهرشده وبا رها به این مساله اشاره کرد وگفت: همه حسابات بانکی خود درکابل بانک را تصفیه کرده است گفته می شود آقای حسین فهیم نیزگفته است که چیزی ازحسابات وبدهکاریها یش باقی نمانده است مقامات سارنوالی نیزگفته اند حساب وبدیهای آنها، شاید کم تر ازیک 9 میلیون دالرباقی مانده باشد. با همه این مسایل هنوزمدارکی که بخوبی نشان دهد که حساب کابل بانک تصفیه شده، دراختیارمردم گذاشته نشده است ابهامات زیادی درکابل بانک وجود دارد. آقای دیانی حالا باید 741 میلیون دالررا همراه با دیگرمقامات پیشین پشتنی بانک برگرداند. دریک کشورفقیری مثل افغانستان اختلاسهای ازنوع 960 میلیون دالر درکابل بانک و741 میلیون دالر درپشتنی بانک واقعا حیرت انگیز وتکان دهنده است.
عرصه های افشا نشده درحکومت ومقامات حکومتی معلوم نیست درچه حدی است تاحالا دردوبانک پشتنی بانک وکابل بانک چنین فساد های گسترده وحیرت آوری روی داده است. آقای عزیزالله لودین رییس اداره با مبارزه بافساد اداری گفته است :که صده های دوسیه را تنظیم کرده وبه سارنوالی حکومت تحویل داده است. وی گفت:119 پرونده مربوط به غصت زمینهای دولتی ودارائیهای دولتی را جهت بررسی وتحقیق به مقامات سارنوالی کشورارسال داشته است. آقای لودین واضح ساخته است که درمیان صدها دوسیه مقامات بالای حکومتی دخالت دارند وپرونده ها مربوط به آنها می شوند. محتوای صدها پرونده فساد که ازسوی اداره مبارزه با فساد اداری تهیه شده است ، یکی غصب زمینهای دولتی توسط زورمندان است ودیگری چپاول اموال دولتی ،قراردادهای آلوده به فساد رشوه ودیگرامورمربوط به اختلاس وسوء استفاده های کلان نیزشامل این پرونده ها می شود.
نکته جالب این است که همه فساد ها مربوط است به مقامات دولتی ویا وابسته گان آنها.شایعات است که رییس جمهورازمقامات خارجی خواسته است که صورت کامل قراردادهایکه با مقامات افغانستان دارند را دراختیارحکومت قراردهند.این امرنیزنشان می دهد که قرارداد با خارجیها عمدتا توسط مقامات دولتی ویا اشخاصی مرتبط به دولت صورت گرفته است. درافغانستان فساد بشکل مزدوج صورت گرفته است.ولی بازگشت فساد شرکت های خصوصی وبانکها ازنوع کابل بانک، به یک نحوی برمی گردد به دولت افغانستان شرکتها وبانکها خصوصی بدون همکاری مقامات دولتی نمی توانند فساد نمایند.معامله های دوجانبه درکاراست.
گل پادشاه مجیدی وکیل پارلمان دریک گفتگوی اشاره به همین عملیات وهمکاری دوجانبه بین پارلمان ومقامات حکومتی داشت وی گفت: که منابع موثق درحکومت به وی گفته است که اسناد وامضاهای که وکلا درمورد فراخوانی مقامات امنیتی به پارلمان داشته به دست مارسیده است گل پادشاه مجیدی ضمن متهم کردن هیئت مدیره ای پارلمان گفت: که من نیزاسنادی را امضا کرده بودم وخواهان استجواب مقامات امنیتی درپارلمان شدم .حال مقام های امنیتی بمن گفته است که چرا این کاررا کردی مجیدی می گوید: مقام امنیتی همه امضا ها را دارد وگفته است که ازدوستان خود درپارلمان تشکرمی کنم که این اوراق امضا شده را دراختیارما گذاشته است. اعضای دیگرپارلمان نیزبه این مساله اعتراض داشتند وحالا خواهان این مساله هستند که کی وچرا این اوراق به این سرعت دراختیارمقامات امنیتی گذاشته شده است.
اهمیت مساله دراین است که کسانیکه درپارلمان این کارها را می کنند انگیزه فساد وتوقع ازمقامات اجرایی دارند روزنامه های کشوربه این مساله اشارات صریحی داشتند که استجواب وحتی استیضاح بجای نمی رسد زیرا که یک نوع معامله وزدوبند بین اعضای پارلمان ومقامات اجرایی حکومت پیش می آید وموضوعات مهمی کشوربجای نمی رسد نشریات این نوع رفتارها را درفساد می بینند مساله رشوه امتیازات مادی درکاراست .وکلا معترض به تقدیم اسناد به مقامات امنیتی ،نگران این گونه مسایل است.بافت پیچیده ای زودوبند های دوجانبه واقعا همه را گیچ ومات ساخته است.خارجیها درقرارداد ها با معامله دوجانبه افغانی وخارجی مرتکب فساد شده اند داستان شفاخانه مرحوم سردارمحمد داود خان وحیف میل میلیونها دالرهم دامن خارجیها گرفته است وهم مقامات حکومتی دراین گونه قضایا شریک هستند.
فساد درپشتنی بانک واختلاس 741 میلیون دالر وفساد درکابل بانک صورت معاملات دوجانبه وچند جانبه درفساد را نشان می دهند.طرفین ویا طرفها توافق می کنند که فساد را مشترک انجام دهند. فساد مزدوج درافغانستان به همین دلیل مطرح است مقامات حکومتی با شرکت های خصوصی وارد معاملات می شوند وبصورت مشترک ومزدوج به فساد روی می آورند.درکشورهای استبدادی فساد صورت یک جانبه دارد یعنی فقط مقامات حکومتی مرتکب فساد می شوند وهیچ کسی دیگری جرئت درمعاملات پول زا را ندارند درعربستا سعودی میلیاردرهای این ممکلت خود شان فساد می کنند وهیچ کسی دیگری نمی توانند کارهای خطرناک ومعاملات سنگین توام باخیانت را نمایند. فساد کاری درانحصار مقامات نظام استبداد وسلطه است.درلیبیا من شاهد چنین فسادهای مالی که فقط ازسوی مقامات حکومتی صورت می گرفت، بودم .
درکشورهای مثل افغانستان فساد بصورت مزدوج انجام می شود درمعاملات فساد هم مقامات دولتی دست دارند وهم اشخاص وافراد ویا شرکتها وبانکهای خصوصی ازنوع کابل بانک. فساد مختلف بمراتب خطرناک تر ازفساد انحصاری است زیرا درفساد این سرمایه مردم است که غارت می شود متضرران اصلی مردم است. درفساد مشترک ومختلط مردم ازدوجهت مورد حمله قرارمی گیرند شرکتها واشخاص زورمند ومقامات حکومتی ودولتی. غارت اموال مردم صورت مضاعف بخود می گیرد. دربرخی کشورهای مثل آمریکای لاتین ،فساد پیشه گان شرکت های مافیای هستند وحکومتها بدلیل اینکه بی نهایت فاقد صلاحیت اند درفساد آنها، دست ندارند آنها کارهای شان را خود انجام می دهند وهیچ احتیاجی به حکومت ندارند.
حکومت افغانستان گرفتارفساد های مزدوج است حال فکرمی کنید اقداماتی که صورت گرفته است می تواند فسادحاکم درجامعه را ریشه کن نماید.اغلب آگاهان معتقد هستند که کاربسیارسختی است دلیل قضیه این است که درفساد دوطرف ویا چند طرف دست دارند طرفهای که منشاء فساد هستند همه زورمافوق قانون دارند مثال واضح این است اگرفسادی سه جانبه خارجی ، حکومتی، وخصوصی درافغانستان روی داده باشد دراین صورت کدام مرجع می تواند ازآنها حساب بگیرد دستگاه قضایی کشورنیزمشکل دارد دستگاه ضعیف وتاحدی زیادی آلوده به فساد چه کارمی تواند انجام دهد به همین خاطراست که گفته شده است مساله مبارزه به فساد درافغانستان بسیارسخت ودشواراست .
اما اقدامات ازنوع تنظیم دوسیه برای مفسدان وغاصبان زمین، محاکمه مقامات آلوده به فساد می تواند آغازخوبی باشد.اما موفقیت آن بسیارجای سئوال دارد زیرا که دولت خود چالشهای عمده دارد ویکی ازمولفه ها وعناصرزیربنایی درفساد دستگاه حکومت درکنارشرکتها افراد واشخاص به اضافه خارجیها می باشد.