بی طرفی معنوی "خ م ج"

بی طرفی معنوی "خ م ج"

ازقدیم گفته است هرچیزیکه گندیده شود نمکش می زند وای ازآن روزیکه نمک بگندد.گفتگوی فضل احمد معنوی دریک برنامه تلویزیونی مرابه یاد این ضرالمثل  انداخت.آقای معنوی چهره ای انتصابی رییس جمهورکرزی درکمیسیون مستقل انتخابات است.وی درانتخابات 1388 ریاست جمهورهمراه آقای نجفی دردارالانشاء کمیسیون مستقل انتخابات بحیث عضوکارمی کرد.تردیدی نیست که انتخابات پرازتقلب 88 ریاست جمهوری وانتخابات 1389 پارلمانی با حضوآقای معنوی درمقامهای کمیسیون انتخابات برگزارشده است. آقای معنوی تیوریسین ومتفکرهردوانتخابات چه به حیث عضو درانتخابات آلوده ریاست جمهوری وچه بعنوان رییس درانتخابات پارلمانی،مسئول بزرگی ازنابسامانیهای انتخاباتی بوده است.

دلیل علاقمندی رییس جمهورکرزی به ایشان بخاطرمهارت وی درسازماندهی امورانتخابات است.آقای معنوی درهنگام حرف زدن بگونه حرف می زند که کسی زیاد متوجه خطاهای وی نمی شود وی چهره حق بجانب ملایی خود را با زیرکی ودانش که درامرحقوق دارد،بخوبی مورد استفاده قرارمی دهد وبیننده کم اطلاع را تقریبا مجاب صحبتهای خود می کند.مجاهد کاکرگرداننده برنامه کنکاش، سئوالاتی را درچند پنیل تنظیم کرده بود.اما آقای فضل احمد معنوی بامهارت خاص،هرگز به سئوالات پاسخ نداد وازخیلی مسایل طفره رفت.آقای کاکربا اینکه مجری کارکشته ای است اما درموضوعات مربوط به سئوالات قانونی وحقوقی، نتوانیست آقای معنوی را به چالش بکشد.بی طرفی معنوی درپایان گفتگو پنجاه دقیقه ای با ،با طرف بودن کامل حکومت،خاتمه یافت. من به دلیل اینکه چندین سئوال را به آقای کاکرداده بودم البته طرح سئوالات من دردفترطلوع برنامه ریزی شده نبود من مهمان طلوع برا ی برنامه همیشه گی خاورمیانه بودم آقای کاکربمن گفت امشب مهمان ما آقای معنوی است شما اگرسئوالاتی دارید بمن بدهید .من گفتم آری من سئوالات خیلی جدی ازآقای معنوی دارم وشما می توانید ازایشان به نمایندگی ازمردم، سئوال نمایید.

اولین پرسش من درمورد قانون انتخابات بود.انتخابات درچهارمرحله ای قبلی بدون قانون برگزارشده است.حال که قراراست انتخابات قانون داشته باشد.سئوال اساسی این است که قانون انتخابات براساس سیستم مختلط ،گرفته شده ازسی ان تی وی وپی آر باید باشد دراین سیسم مختلط تاحدی به احزاب سیاسی حق داده شده است. سئوال این بود که کمیسیون مستقل انتخابات نظرش دراین مورد چیست؟ آقای کارکرسئوال راهنگام گفتگو با فضل احمد معنوی، مطرح کرد اما آقای معنوی با چهره ای حق به جانب گفت: ما درکمیسیون طرف دار همین سیستم هستیم وپیشنهادی به حکومت داده ایم اما حکومت و وزارت عدلیه این سیستم راقبول ندارد وآن را برداشته است وتاکید به قانون قبلی سی ان تی وی دارد.آقای معنوی که مسئول کمیسیون مستقل انتخابات است وبیش ازدوصد پنجاه ملیون دالر پول زیرنظر ایشان به مصرف می رسد به همین راحتی ازخود سلب مسئولیت می کند ومی گوید: ماکاری نمی توانیم این کارمربوط به حکومت می شود.

سئوال اساسی این است که چه فرق است بین یک تبعه عادی وبین این آدمیکه بیش ازدوصد پنجاه میلیون دالررا با داشتن اختیارات کامل به مصرف می رساند.فردی عادی افغانستان هم می تواند پیشنهادات ونظرات خود را درمورد قانون انتخابات بدهد ویا یک نهاد غیردولتی دیگر.فیفا یک نهاد انجویی درمورد انتخابات مسوده قانونی را پیشنهاد کرده ومصرانه بدنبال عملی شدن آن است.آقای معنوی می گوید: ما طرحی داشتیم وآن را به وزارت عدلیه داده ایم وبعد می گوید: آنها پیش نهاد مارا قبول نکرده است واین کارآنها است ما دیگرکاری نمی توانیم انجام دهیم درحالیکه فیفا یک نهاد غیرحکومتی می گوید: ما مسوده قانون انتخابات را با همه احزاب سیاسی،جامعه مدنی،سازمان ملل،پارلمان افغانستان ووزارت عدلیه،درمیان گذاشته ایم وقویا دنبال می کنیم ومی خواهیم، قانون انتخابات که براساس سیستم مختلط ساخته شده را به تصویب پارلمان برسانیم.معنوی نشان داد که ابزارسیاست حکومت است ووی هرگزبی طرف نیست وریگ درکفشش قراردارد واین بسیاردردناک برای مردم افغانستان واحزاب سیاسی وجامعه مدنی است.

دریک مورد ازآقای معنوی سئوال شد که نظرشما درمورد بسته پیشنهادی پنجاه گروه وایتلاف سیاسی وجامعه مدنی چیست اصول وشروطی که آنها درمورد انتخابات بصورت یک بسته به شما پیشنهادکرده، درنظرگرفته اید.آقای معنوی با بی اعتنایی توام با غرورمی گوید: من بسته آنها رادیده ام ولی تاهنوزمطالعه نکرده ام من آن را می بینم وهرپیشنهاد دیگریکه ازسوی مردم باشد را نیزمی بینم.پکیج توسط پنجاه حزب سیاسی وگروه های مدنی ، بیش ازیک هفته است که ساخته شده واولین نسخه آن به کمیسیون انتخابات دفترآقای معنوی رفته است اما جناب معنوی فرصت خواندن آن نداشته و می گوید: من آن را تاکنون نخوانده ام . آقای خرم رییس دفتررییس جمهورکه این همه درمورد وی حرف حدیث است، شاید چنین بی اعتنایی دربرابرمرجعیت بزرگ سیاسی ومدنی نداشته باشد. این محورباندازه مهم است که نماینده ملل متحد آقای یان کوبیش شخصا درنشست پنجاه گروه سیاسی ومدنی درهتل سرینا، شرکت وسخنرانی می کند.

درمورد قانون تشکیل وصلاحیتهای کمیسیون شکایات،دیده شد که ایشان ازاساس با کمیسیون شکایات مخالف است چه رسد به قانون آن وی گفت: من ازاول با چنین کمیسیون موازی مخالف بودم. اقای معنوی سلطان انتخابات 2014 به این نظراست که کمیسیون شکایات دربرابرکمیسیون مستقل انتخابات که خود رییس آن است، نمی تواند ،مساله قابل ذکری باشد.آقای معنوی دراین گفتگوثابت ساخت که با اصل تشکیل کمیسیون شکایات مخالف است وی نیت دیگری دارد که من ازگفته های وی مطلوب ایشان را درنفی کمیسیون واثبات چیزی دیگر،نه فهمیدم.آقای معنوی درمورد این سئوال که کمیشنرها ورئسایی کمیسیون ها اگرازطرف رییس جمهورنصب شوند، باعث نگرانی ونقض بی طرفی نمی شود؟ آقای کاکردرامراعضای کمیسیونها به طرح احزاب سیاسی وگروهای مدنی اشاره می کند که همه درمعرفی اعضای کمیسیونها نقش داشته باشند وپارلمان آن را تصویب نماید .آقای معنوی می گوید: این کارغیرعملی است.وی برای اثبات غیرعملی بودن، طفره می رود وبه نظرضعیفی استناد می کند که مراکزعلمی،دانشگاه های کشور،موسسات خصوصی،و..نمی توانند به توافق برسند ویک مرکزی که همه روی آن توافق درگرفتن لیستها باشد وجود ندارد وایجاد چنین مرکزی مشکل است خلاصه با مهارت خود وضعف اطلاعات و مدیریت مجری برنامه کنکاش، همه چیزرا زیرسئوال می برد وهدف معنوی  که این کارغیرعملی است نتیجه اینکه هیچ چاره ای، جزانتصاب اعضاء ازسوی ریاست جمهوری وجود ندارد.

درحالیکه طرح احزاب سیاسی وگروهای مدنی این است که افرادی را همین مرجع سیاسی ومدنی که بسته ای پیشنهادی را ساخته وبا انضمام رئسایی پارلمان،استره محکمه وکمیسیون نظارت برقانون اساسی می توانند،افراد را با مواصفات، شناسایی ومعرفی به رییس جمهوروایشان (رییس جمهور)هم تعدادی را با داشتن مواصفات به پارلمان کشوربرای بحث وتصویب بفرستند.درمورد نظارت بین المللی ازانتخابات2014  نیزآقای معنوی گفت این مساله مربوط به وی نمی شود هرچه حکومت تصمیم گرفت ما ملزم به اجرای آن هستیم ایشان با استفاده ازضعف مجری برنامه گفت: این مساله سیاسی است که باید حکومت افغانستان با طرفهای ذیربط حل نماید.آقای معنوی به وضوح این مساله را احاله به حکومت ساخت نظرحکومت معلوم است.رییس جمهورکرزی با مساله نظارت بین المللی مخالف است وی گفته است که حتی قانون تشکیل وصلاحیت کمیسیونهارا،قبول ندارد وآن را توشیح نمی کند.آقای هروی یکی ازسخنگویان ارک می گوید: من با اطمینان خاطراعلام می کنم که رییس جمهورافغانستان این قانون را توشیح نمی کند. آقای سیامک هروی استدلال می کند که حضوردوخارجی برخلاف قوانین افغانستان ومنافی با حاکمیت ملی است.رییس جمهورکرزی عین همین حرف را هفته ای پیش گفت وآقای سیامک با کمک حافظه ویا تلقینهای مکررعبارات رییس جمهوررا بکارگرفت وگفت: قانون را توشیح نمی کند حضورخارجیهای درکمیسیون سمع شکایت مخالف حاکمیت ملی افغانستان است.رییس جمهورسه روزپیش گفت که با نظارت خارجی درانتخابات موافق است اما با مشوره آنها مخالف است. آقای هروی حتی آن را هم به زبان نیاورد.

رییس کمیسیون مستقل انتخابات درگفتگوی خود مردم را نا امید ساخت وی ثابت کرد که هرگزبی طرف نیست وبه همین دلیل شایعات که ایشان ازکمیسیون کنارمی رود،بی مورد به نظر می رسد رییس جمهورمهره تواناترازمعنوی درامرتوجیه امورانتخابات ووابسته گی به حکومت پیدا نمی تواند. من البته شنیده بودم که آقای فضل احمد معنوی درامرآلودگی انتخابات سالهای 88 ریاست جمهوری و89 پارلمانی،هرگزکم ترازنجفی ولودین،مقصرنیست آن زمان، عده این گونه استدلال می کردند که دانش معنوی درقانون وحقوق واستعدادخوبی که دربیان وشرح نظرات کمیسیون دارد وبه همین دلیل وی را ازدومسئول کمیسیون مستقل انتخابات نجفی ولودین ،برجسته ساخته است.گفتگوی دیشب آقای معنوی مرا متیقن ساخت که گفته های آن عده ازدوستان نه ازروی عناد بلکه ازروی آگاهی وصداقت بوده اند.آقای معنوی تیوریسین امرانتخابات درگذشته بود ودرآینده نیزمسئول درجه یک انتخابات درامرسوق دادن اموربه نفع تیم رییس جمهورکرزی است من این برداشت را ازصحبتها وموضع گیریهای شب گذشته آقای معنوی با تلویزیون طلوع دارم وتازمانیکه چرخش یک صد هشتاد درجه ای ازایشان دیده نشود،فکرمی کنم  بی طرفی معنوی درامرانتخابات "خیال استو محال استو جنون".

همرا هی تا جهنم

همرا هی تا جهنم

ضرب المثلی درموردخصلت افغانها گفته شده است. افغانی بارفاقت با تو جهنم می رود ولی افغان را به زورنمی توان به بهشت برد.ناسیونالیستها این زبان را برای قدرت نمایی خود بکاربرده امروزتحلیلی را دریک روزنامه خارجی خواندم.این ضرب المثل را درمورد امریکا وطالبان بکاربرده بود.نویسنده خودآمریکایی اما ناسیونالیست خطرناک افغانی تباراست.تابعیت غرب وی را تغییرنداده بلکه با عصبیت وادبیات مفرط تباری سخن می گوید وی دراین تحلیل به آمریکاییها توصیه کرده است که باطالبان دوست شود وازاین طریق می توان آنها را باخود به جهنم برد اما دشمنی باطالبان مشکل آمریکاییها را حل نمی کند طالبان با دشمنی وزور به بهشت هم نمی رود.این نوع رایزنیها،تاثیرات خود را به لحاظ فرهنگی می گذارد.جوب آیدن یک وقت گفته بود "طالبان الزاما دشمن آمریکا نیست".

 آنها دشمن خود القاعده را گرفته وهرروزآقای اوباما با مردم آمریکا می گوید: ما امریکا را امن وامن تر،ساخته ایم. القاعده را نابود ورهبرآن را کشته ایم.امشب بشترین حرف های اوباما درمقابله با رامنی درمورد افغانستان همین رجزخوانیها خواهد بود.آمریکا تفکیک بین القاعده وطالبان قایل شده ومی خواهد مناسبات حسنه ای با طالبان داشته باشد. آمریکا برای اولین بارطرح مذاکره را با طالبان درسال 2011 مطرح کرد وباموافقت آمریکا بود که آلمانها پا درمیانی کرد ومذاکرات مسموم به مذاکرات قطرراه انداخت.آقای گروسمن نماینده آمریکا مذاکرات مفصلی با مقامات پاکستان راه انداخته است. شایعاتی وجود دارد که بشترین گفتگوها را گروسمن درمورد طالبان با مقامات پاکستانی داشته است.گروسمن درمورد یک کمیسیون مشترک با پاکستان به توافق رسیده وقراراست کمیسیون دوجانبه آمریکا وپاکستان درمورد طالبان بزودی شروع بکارنماید.افغانستان دراین کمیسیون مشترک تابحال حضورندارد.چرا؟ دلیل مساله واضح است طالبان با تمام بی شرمی خود را که بصورت نیابتی ازاستخبارات بیگانه، می جنگند ومردم افغانستان را می کشند، شرکت حکومت افغانستان را درمذاکرات قبول ندارند.مذاکرات قطررا طالبان جدایی ازحکومت افغانستان قبول داشت.طالبان تا کنون حکومت افغانستان راطرف خود نمی دانند وحاضرنیست با حکومت افغانستان گفتگونمایند.

مذاکرات دیگری دراین روزها درمکه بین حزب اسلامی به رهبری قطب الدین هلال،ملامعتصم وافرادی ازشورای عالی صلح افغانستان درجریان است این اخباربگونه دررسانه ها درزکرده است اما بصورت رسمی تایید نشده است. ملامعتصم طالب اخراج شده ازشورای کویته است وی رابط  اش به دلیل اختلافات با شورای کویته قطع شده است آغا معتصم نزدیک بود توسط طالبان واستخبارات کشته شود.مذاکرات مکه بجای نمی رسد زیرا که طالبان به دلیل زندانی شدن سفیرپیشین شان درعربستان سعودی به شدت ازعربستان سعودی درحال حاضرناراضی بنظرمی رسد امریکه خود عربستان می داند.مذاکرات حزب اسلامی با ملا معتصم ،نشانه ای ازبی میلی طالبان باوساطت عربستان سعودی است.آقای هانترعضوکنگره ازایالت کالی فورنیا معتقد است که طالبان دراسارت استخبارات پاکستان است وآنها قادرنیست بدون اجازه پاکستان کاری را انجام دهند وی درمورد نفوذ استخبارات بسیارجدی وصریح سخن گفته است ازدیدهانترحل مساله طالبان درواقع، حل مساله با استخبارات پاکستان است.وی می گوید: بدون همکاری وموافقت پاکستان صلح با طالبان هرگزبجای نمی رسد.

آقای گروسمن نماینده آمریکا به همین دلیل است که همراه با پاکستان کمیسیون کاری مشترک با پاکستان را راه اندخته است.کابل نسبت به این مساله فوق القاعده ناراحت است ولی کاری نمی تواند انجام دهد.ابتکارعمل گفتگو با طالبان ازاول دردست حکومت افغانستان نبود وحالا هم اعتراضات حکومت بجایی نمی رسد.تیم حاکم درپاکستان همه مشکلات خودرا با آمریکا برطرف ساخته است.پاکستان به سیاست های پیش ازگیلانی برگشته است.گروسمن درپاکستان به خبرنگاران گفت که با مقامات پاکستان مذاکرات ثمربخشی داشته است وی این شایعات را رد کرد که با پاکستان درمورد حمله به وزیرستان شمالی گفتگو داشته است.تیم جدید حاکم درپاکستان،چهارماه پیش درسفری به امریکا ،قول داده بود که ارتش پاکستان مستقیما وارد جنگ دروزیرستان شمالی می شود ولی قولی که هرگزعملی نشد.گروسمن گفت دراین مورد با پاکستان مذاکراتی نداشته است.حاصل مذاکرات گروسمن وپاکستان ،ایجاد کمیسیون مشترک درمورد طالبان است جزئیا مساله واضح نیست اما هدف اصلی باید همان خواست قدیمی پاکستان باشد که گفته بود طالبان را واداربه مذاکره می کند وآنها را برسری میزمذاکره حاضرمی کند.کمیسیون مشترک آمریکا وپاکستان درواقع راه اندازی گفتگوهای مستقیم با طالبان است.

درکناراین مسایل شایعاتی وجود دارد که شبکه القاعده نیزفعال شده است مقامات افغانستان درکنرگفته اند که شاهد رفت آمدهای اعضای القاعده دراین نواحی ازمرزهستند ولی این مساله حقیقت ندارد زیرا پاکستان واستخبارات آن هرگزنمی خواهد که تسهیلات بازگشت برای شبکه القاعده درپاکستان،ایجاد شود.جان آلن گفته است بازگشت القاعده درافغانستان خطرآفرین وملموس نیست.پاکستان شبکه القاعده را ریشه کن کرد اما درمورد طالبان بعنوان یک سرمایه استراتژیک می نگرد.کمیسیون مشترک نشان می دهد که خواست قدیمی پاکستان بکرسی نشست آنها می خواستند بین آمریکا وطالبان ارتباطات مستقیم برقرارنمایند واین کارتقریبادرحال انجام می باشد.آمریکا تنها یک چیزازطالبان می خواهد که امنیت ومنافع غرب را صدمه نزند این مساله درگفتگوهای مستقیم با وساطت پاکستان تامین شده است.پاکستان می تواند این ضمانت را به آمریکاییها بدهد که طالبان هرگزمنافع غرب را تهدیدنمی کند ودیگراینکه هیچ رابطه ای با شبکه القاعده ندارد برای آمریکا همین ضمانتها کافی است.آقای هانترعضوکنگره آمریکا گفته است که همه چیزدرمورد طالبان به استخبارات پاکستان ختم می شود.

تحلیل گران ناسیونالیست آمریکایی افغانی تبار،همواره توصیه کرده اند که آمریکا با طالبان راه های دوستی ومسالمت آمیزرا جستجونماید دراین صورت طالبان حاضراند با آنها، به جهنم هم بروند.دشمنی باطالبان سبب می گردد که آمریکا طالبان را به بهشت هم برده نتواند.یکی ازاشتباهات غرب وآمریکا را دراین دانسته است که آنها باروشهای خود،زمینه های رشد طالبان را درجامعه افغانی فراهم کرده است. امروزیک موسسه تحقیقاتی فرانسه هفت قلم اشتباهات ناتووآمریکا رادرافغانستان شمرده بود یک ازآن اشتباهات این را دانسته  که ناتوبا استراتژی نظامی توسعه نفوذ طالبان رابشترکرده است.اشتباه دیگری را که به آن اشاره کرده این است که ناتو بجای بازسازی افغانستان تمامی توجه شان را به جنگ متمرکزساخت 550 میلیارد دالررا درجنگ با طالبان مصرف کرد تنها 50 میلیارد دالررابه مسایل زندگی افغانستان اختصاص داد که آنهم توسط قراردادهای فساد آور،حیف میل گردید.اشتباه دیگرناتودرافغانستان را نداشتن برنامه مبارزه با مواد مخدردانسته است.طالبان بالاترین سود را ازبابت تولیدات مخدربدست آورده است.

اشتباهات ناتودرافغانستان هرچه باشد،برای شان قابل درک است آنها می دانند که چه اشتباهاتی را مرتکب شده که دیگر آن را تکرارنکنند.منبع مطلع می گفت : یک مقام ناتو دلیل ناکامی شان را  درافغانستان ،حکومت رییس جمهورکرزی دانسته و گفته است ما ازافغانستان نه بخاطرطالبان بلکه بخاطرخلاص شدن ازدست رییس جمهورکرزی خارج می شویم.اگراین روایت درست باشد میزان همکاری ناتو وحکومت افغانستان دراین حد تقلیل یافته است.طالبان با این وضع می تواند شرایط مناسب برای جنگیدن داشته باشد.ناتووآمریکا به استشباهات خود پی برده اند حال می خواهند ،مسیرکارهارا تغییردهد.آمریکا می خواهد بجای کابل با اسلام آباد کارنماید.آنها دراین حد عوض شده که حتی کمیسیون مشترک با پاکستان درمورد طالبان تاسیس می کند ولی این مساله را با افغانستان درمیان نمی گذارد اگراین روند تغییرنکند افغانستان وآمریکا مناسباتش بشترازاین، به سردی کشیده  می شود وبرنده بازی پاکستان خواهد بود.کارهای آمریکا وموضع گیریهای رییس جمهورکرزی نشان می دهد که دوکشورروابط دوستانه ای ندارند ومناسبات قبلی کابل وواشنگتن بهم خورده است.

منتقدان می گویند : رییس جمهورکرزی ، موضوعاتی را عنوان می کند که به سود منافع افغانستان نیست.طالبان اگرتوسط پاکستان وارد مذاکرات با آمریکا شود دیگربرای افغانستان چه می ماند.رییس جمهوردرمورد انتخابات به حاکمیت ملی اشاره دارد وبا نظارت بین المللی انتخابات مخالفت می کند.درحالیکه حاکمیت ملی افغانستان توسط معاملات مشترک پاکستان آمریکا درمورد طالبان نقض می شود این معاملات امنیت ملی افغانستان را تهدید می کند.آنها شکسته خورده هارا دوباره به افغانستان برمی گردانند.آمریکا توسط پاکستان با طالبان می خواهد روابط داشته باشد زیرا به آمریکا توصیه شده که طالبان بادوستی همراه شما به جهنم هم می روند اما بازورنمی توانید طالبان را به بهشت ببرید.

رونق زندگی

رونق زندگی

کارشناسان اموراقتصادی اظهارات امیدوارکننده ای نسبت به معادن افغانستان دارند.محققان گفته اند افغانستان به لحاظ معادن یکی ازکشورهای مهم درجنوب آسیا است.مجموع ثروت ملی افغانستان درباب معادن سه تریلیون دالرتخمین زده شده است این مبلغ برای کشورمثل افغانستان با جمعیت سی پنج ملیونی درحال حاضر،بزرگترین سرمایه شناخته شده است.سه تریلیون دالررقم نجومی سرمایه زیرزمینی افغانستان می باشد امریکه بارها رییس جمهورباوجد ازآن سخن گفته است.

 دریک مورد رییس جمهورمساله راسیاسی کرد وگفت: خارجیها بخاطراین ثروت است که عاشق افغانستان می باشند وبه آن دلبسته اند.البته حرف رییس جمهورمورد پسند خیلی ها درآن زمان قرارنگرفت وگفتند این کلام غیرضروری وبیان کردنش لازم نبود.هرکشوری سرمایه های ملی خود را استخراج وآن را تبدیل به تولید ملی می کند.نفت وگازدرکشورهای خاورمیانه ثروت ملی این کشورها می باشد آنها ثروت را با کمک کشورها وشرکت های خارجی تبدیل به تولید ملی کرده اند نفت گازبرای خوردن نیست آنها سرمایه های یک کشوراست که باید استخراج شود.قراردادهای معتبروحساب شده عامل استفاده های بهینه است امروزکشورهای متخاصم منابع شان را به کشورهای رقیب ومتخاصم می فروشند مگرایران گازونفت خود را به کشورهای اروپایی نمی فروشد، که می فروشد.این حرف مورد انتقاداست که گفته شود خارجیها بخاطرثروت ومعادن افغانستان دلخوش کرده اند.آمریکاییها درافغانستان قربانی داده اند اما می بینیم عمده ترین قراردادها با چیناییها صورت گرفته است. معدن مس عینک درلوگر با شرکت چینی قرارداد شده است.یک مقام آمریکایی با عصابانیت گفته بود که : مادرافغانستان خون می دهیم اما سود آنرا چیناییها می برند وآنها هستند که قراردادهای مهمی با افغانستان منعقد ساخته اند.

درپروژه معدن نفت درسرپل شرکتهای چینی قراردادهای را بسته است امروزخبرگزاریها به نقل ازوزیرمعدن گزارش داد که روزانه هزارنهصد بشکه نفت استخراج می شود.البته این دوهزاربشکه کمک بزرگی برای افغانستان بلحاظ انرژِی است وخیلی مهم .این دوهزاربشکه نفت باید درترکمنستان برای پالایش منتقل شود وپس ازتصفیه درپالایشگاه ترکمنستان به افغانستان دربازارافغانستان عرضه می شود.افغانستان سالانه بیش ازسه ملیون بشکه نفت مصرف دارد.مقامات دروزارت معدن گفته اند حداقل سه سال طول می کشد که خود افغانستان درداخل کشورپالایشگاه نفت بسازد ونفت را درداخل کشورپالایش دهد.افغانستان درحوزه شمال کشورچیزی درحدود دومیلیارد بشکه نفت ذخایرزیرزمینی دارد .استخراج این مقدارنفت درامتداد زمان ،کمک بزرگی به اقتصاد افغانستان می کند این آماروارقام که براساس گزارشهای خبری منتشرشده ،آن چنان دقیق نمی تواند باشد.

تخمینها بسیارمتفاوت است برخی گفته اند مقادیرنفت افغانستان بیش ازدومیلیارد بشکه است وبرخی دیگرمی گویند افغانستان درحدرفع نیازهای خود ذخایرنفت گازدارد ونه برای صادرات.آقای وحید الله شهرانی می گوید: عوایدافغانستان درسالهای آینده ازبابت نفت وگازودیگرمعادن تا چهل درصد می رسد شصت درصد ازمنابع دگربدست می یاید. افغانستان بلحاظ تجارت موقعیت بسیارعالی دارد شاهراه ترانزیتی جنوب آسیا وآسیایی میانه شناخته شده است.تجارت با مدیریت سلطان علی کشتمند دردهه شصت،شمسی رونق بزرگی در بازارافغانستان ایجاد کرد مردم آن سالها را سالهای طلایی تجارت نام کرده اند.سه تریلیون ثروت ملی که شایع ترین آماراست ورییس جمهوربرای اولین باراین آماررا دریک سخنرانی درسال2010 اعلام داشت.این ثروت ملی است اما پروسه بهره برداری وتبدیل آن به تولید ملی باچالشهای بزرگی روبرواست.شرکتهای فعال چینی درعرصه ای استخراج وبهره برداری با کندی کارمی کنند درمورد میس عینک قرارداد میلیاردی با شرکت چینایی شده این شرکت قریب سه سال است که درمنطقه کارمی کند اما ازکارشرکت چینی شکایتهای نیزشنیده شده این شرکت کارروی معدن میس را ،درحال حاضرتقریبا متوقف کرده است .

دلیل کندی کاررا،خود چیناییها مسایلی امنیتی عنوان کرده اند اما این دلیل قابل قبول نیست زیرا نیروهای امنیتی درحدبالایی امنیت منطقه را بخوبی تامین کرده اند.شرکتهای چینی قراربود برای استخراج میس وانتقال آن خط آهن احداث نماید وافغانستان که جغرافیایی محیط به خشکه را دارد وصل به شبکه های خط آهن دنیا نماید اما خبری ازاحداث راه آهن ازسوی شرکتهای چینی نیست.معدن آجگگ دربامیان نیزغنی ترین معدن آهن درآسیا شناخت شده که با شرکتهای هندی قراربود، قراردادهای آن منعقد شود این معدن صددرصد برای پروسس وانتقالش به خارج نیازبه راه آهن دارد.آقای آذرخش حافظی اقتصاد دان معروف افغانستان به این اعتقاداست که مواد خام افغانستان نبایدبه خارج صادرشود مواد خام درداخل کشورتصفیه ،پالایش ومورد بهره برداری قراربگیرد وی استدلالش این است که صدورمواد خام به خارج وبعد ارجاع آن برای نیازافغانستان،فوق العاده برای مصرف کننده افغانی گران تمام می شود وی استدلالهای استواری درکنفرانس علمی غیرمتمرکزسازی درهفته گذشته داشت.

بهرتقدیرخط آهن ازضروری ترین نیازرونق اقتصادی افغانستان است نظریه آقای حافظی مارا بی نیازازخط آهن نمی کند ایشان اعتقاد دارد که درداخل کشورپالایشگاه ساخته شود ومواد خام درداخل کشورمراحل پروسس داشته باشد.شرکتهای چینی درمورد استخراج معدن میس تعلل می کند مقامات افغانستان کوشش دارند که چیناییها را وادارنماید که به تعهدات شان عمل نمایند.برخی می گویند شرکتهای چینی، درمورد امنیت راست نمی گویند آنها با دقت ومطالعه ای که روی اقتصاد دارد به این  فکراند که معدن میس عینگ بعنوان ذخیره برای چیناییها ،برای زمانهای بعد باقی بماند آنها این معدن را برای سالهای بعد می خواهد استخراج نمایند.دلیل آن محاسبات ومطالعات اقتصادی خود شان است.شرکت چینی تنها موفق شده که روزانه دوهزاربشکه نفت ازسری پل استخراج به خاطرپالایش به ترکمنستان انتقال دهد وپس ازپالایش برای مصرکننده به افغانستان برگرداند آقای حافظی استدلال می کند که مواد خام نفت افغانستان به خارج منتقل شود ودوباره به  افغانستان برگردد ودراختیارمصرف کننده افغانستان قراربگیرد،دها برابرقیمت اصلی باید مصرف کننده افغانی پول به پردازد.

مردم افغانستان علیرغم این محاسبات که آقای حافظی دارد،ازصدورواستخراج نفت وگازافغانستان خرسند هستند وآن را مایه رونق درزندگی شان می دانند.حقیقتا من امروزبا شنیدن این خبرکه روزانه دوهزاربشکه نفت ازسری استخراج می شود فوق العاده خرسند شدم ودرتهی دل شکرخدای بجای آوردم.افغانستان معادن شناخته ومهمی دارد وبه گفته آقای شهرانی وزیرمعدن افغانستان هزارتبعه ای افغانستان دراین معادن مشغول کارمی شوند.دربلند مدت افغانستان با داشتن سه تریلیون دالرثروت زیرزمینی معادن ونیزدیک به دوملیارد بشکه نفت درحوزه شمال، افغانستان شاهد رونق زندگی می شود.آقای اسپنتا امروزدرسمیناری درهرات گفت: افغانستان با داشتن معادن سرشارمتکی به خود می شود وی گفت: کسانیکه سخن ازباگشت طالبان می زنند وتحلیل گران که بافکرخارجی ترس ایجاد می کنند وازبازگشت طالبان حرف می زنند،بازگشت طالبان غیرممکن است.آقای اسپنتا به پتانسیلهای ثروت نیزاشاره داشت وگفت : افغانستان با دارابودن ثروت ومعدن واستخراج آن به زودترین فرصت سری پای خود می استد.دکتراسپنتا با این مضامین درسمینارهرات حرف زد.برخی می گویند : اگرثروت افغانستان مدیریت درست نشود،خود باعث مشکلات وچالشهای زیادی می شود تلویزیون طلوع دریک گفتگو ازمن پرسید که مردم در کشورهای افریقایی روی معادن بزرگ آلماس وطلا خوابیده اند اما گرسنه اند واکثراوقات بخاطرهمان ثروت های شان کشته می شوند رژِیمهای فاسد درافریقا سرمایه های مردم راهمراه با شرکت های خاجی به یغما برده اند آیا فکرنمی کنید این وضع درافغانستان تکرارشود .

این سئوالی است که جواب دادنش کارهرکسی نیست وخیلی سخت است زیرا حقیقتا مشکل بزرگ ما درکنارامنیت همین فساد ویران گراست. اگرمدیریت درست اقتصادی راه انداخته نشود مافیای ثروت وقدرت دست به دست هم داده روزگارمردم را، سیاه خواهد کرد ثروت درفساد باعث اقتدارمافیا می شود وهراندازه که سرماه زیاد شود به همان پیمانه فساد گسترش می یابد.علیرغم این خطرات باید به رونق زندگی امید واربود.افغانستان سالهای خوبی به لحاظ مالی وزندگی پیش روخواهد داشت این امید است ونشانه های آن درعرصه استخراج معادن بخصوص نفت وگازدیده می شود.

کی برنده است؟

کی برنده است؟

وزیرخارجه فرانسه وارد کابل شد وی با مقامات افغانستان ورییس جمهورکرزی دیداروگفتگو داشت.دراین سفروزیرخارجه اسناد همکاری بین کابل وپاریس را امضا کرد.فرانسه گفته است که ما دیگرماموریت نظامی درافغانستان نداریم اما به همکاریهای خودپس ازسال 2014 نیزادامه خواهیم داد.وزیرخارجه عرصه کمکها را نیزمشخص کرد.فرانسه درمیدانهای مختلف بازسازی،امورفرهنگی احیاء میراث فرهنگی اموربهداشت،آموزش،با حکومت افغانستان پس ازسال 2014 همکاری می کند وزیرخارجه فرانسه درسفرش به کابل ازلیسه ملالی نیزدیدن کرد.عمده ترین نکات جالب ازسفروزیرخارجه فرانسه،که معنی ومفهوم زیادی می تواند داشته باشد مساله ترتیب ملاقات وی با رهبران اپوزیسیون واحزاب سیاسی کشوراست.

این مساله درگذشته وجود نداشت مقامات اروپایی به کابل می آمدند وبا مقامات حکومت افغانستان مذاکرات شان را انجام می داد ومی رفتند اما حالا وضعیت بکلی فرق کرده است.وزیرخارجه فرانسه، دیشب مهمانی را برای رهبران احزاب سیاسی درمقرسفارت شان ترتیب داده بود من هم دراین ضیافت دعوت بودم.آقایان احمد ضیا مسعود رییس جبهه ملی ،داکترعبدالله رهبرایتلاف ملی ،آقای حنیف اتمررییس اصلی ونانوشته حزب حق وعدالت احمد جلالی کاندید احتمالی ریاست جمهوری افغانستان،آقای ذکی آقای حامد گیلانی آقای ارغندی وال وزیراقتصاد ورهبرشاخه ای حزب اسلامی وچند تن ازخانم های وکیل درپارلمان،مهمانان ضیافت وزیرخارجه فرانسه بودند.وزیرخارجه با مهمانان خود صحبت های طلانی پیرامون مسایل افغانستان داشت وی تاکید کرد که فرانسه به تعهدات خود درمورد افغانستان وفاداراست دراین مهمانی وی به مساله انتخابات افغانستان اشاره کرد وگفت:انتخابات باید درافغانستان برگزارشود دیگراینکه این انتخابات باید شفاف باشد.وی اظهارداشت که این مساله را بارییس جمهورکرزی نیزمطرح کرده است. انتخابات شفاف ،عادلانه خواست وتاکیدات اصلی مقام فرانسوی درضیافت شام شب گذشته بود.

آقای راسموسن دبیرکل ناتو نیزدرکنفرانس خبری ودرهنگام سوارشدن به هواپیما دردمی دروازه صعود هنگام ترک افغانستان تنها به این جمله تاکید کرد انتخابات شفاف درافغانستان،خواست همه ما است.مقامات فرانسوی ودبیرکل ناتو،ضمانت انتخابات شفاف وعادلانه را درنظارت بین المللی می دانند امریکه احزاب سیاسی افغانستان همراه با گروهای مدنی به شدت روی آن پافشاری دارند. بصورت واضحی تفاوت بین نظرات رییس جمهورکرزی ومقامات غربی درمورد نظارت انتخابات دیده می شود.احزاب وگروهای مدنی درگردهمایی هتل سرینا اصولی را پیشنهادکرده اند که عمده ترین آن قوانین انتخابات،قانون تشکیل واصلاحات کمیسیونهای انتخاباتی ومساله نظارت ملی وبین المللی است."شورای همکاری احزاب وایتلافهای سیاسی" پانزده روزپیش درهتل انترکانتی نانتال،منشور مشترک بنام "منشوردموکراسی" صادرکردند بیست حزب سیاسی درپایان نامه منشوردموکراسی که در12 ماده اعلام شد.درمورد انتخابات به توافق جمعی دست یافتند وهمه تاکید کردند که قانون انتخابات، قانون تشکیل واصلاحات کمیسیون انتخابات،ومساله نظارت ملی وبین المللی ازمطالبات اصلی " شورای همکاری احزاب وایتلافهای سیاسی" است.

پنجشنبه هفته گذشته درهتل سرینا بیش ازچهل حزب سیاسی وگروهای مدنی گردهم آمدند آنها بسته ای پیشنهادی را به حکومت افغانستان،جامعه جهانی،وسازمان ملل،پیشنهاد کردند این بسته حاوی مطالبی مهمی است مربوط به انتخابات سال2014 .آقای یان کوبیش دراین نشست شخصا حاضرگردید وی طی سخنرانی مفصلی حمایت سازمان ملل را ازپیشنهادات احزاب وگروهای مدنی اعلام داشت .اختلاف وجدال درسه حوزه بین حکومت واحزاب سیاسی وگروهای مدنی وجود دارد که بازنده این نبرد سیاسی حکومت افغانستان است.اولین اختلاف نظردرمورد قانون انتخابات است حکومت برای انتخابات تاکنون قانونی ندارد چهارانتخابات پیشین براساس فرمان تقنینی دایرگردید،درحال حاضرعمده ترین مساله، قوانین انتخابات است. تفاوت نظرحکومت ورییس جمهورکرزی با احزاب دراین است که احزاب تاکید دارند که قانون باید برپایه سیستم مختلط ساخته شود.سیستم اس ان تی وی حق احزاب را ازبین می برد.حکومت می خواهد قانون مطابق رای غیرقابل انتقال واکثریتی تنظیم شود.پیشنهاد احزاب سیستم مختلط است که هم احزاب وهم مستقلین حق شان تضییع نشود.درضیافت وزیرخارجه فرانسه درکابل من پیرامون این مساله به تفصیل صحبت کردم وتفاوت دیدگاه حکومت را درمورد قانون انتخابات شرح دادم درمورد حوزه دوم اختلافات حکومت با احزاب نیزبه این مساله اشاره کردم.

 گذشته ازقوانین انتخابات، درمورد کمیسیونهای مستقل انتخابات وشکایات،نیزاختلاف بین حکومت واحزاب وجود دارد حکومت می خواهد کمیشنرها را رییس جمهوربامیل خود نصب نماید اما احزاب وگروهای سیاسی ومدنی نظرمتفاوت دارند آنها می گویند: رئسایی دو کمیسیون وکمشنرها باید با مشوره احزاب گروهای مدنی رئسایی دواطاق پارلمان،استره محکمه وکمیسیون نظارت برقانون اساسی،به رییس جمهورپیشنهاد وایشان ازبین افراد پیشنهاد شده جمعی را با داشتن مواصفات،به پارلمان معرفی نمایند وپارلمان آنها را تایید وبه کمیسیونها بفرستد.دراین نشست به حوزه سوم اختلافات حکومت واحزاب اشاره داشتم.حکومت نظارت بین المللی رامداخله خارجیها نام گذاشته است ورییس جمهورکرزی همواره تاکید کرده است که بامداخله خارجیها درامورانتخابات مخالف است وی حضوردوخارجی را درکمیسیون سمع شکایات علیرغم تصویب پارلمان، قبول ندارد.درحالیک همه احزاب سیاسی وگروهای مدنی تاکید دارند که برگزاری انتخابات بدون نظارت ملی وبین المللی غیرممکن است شفافیت انتخابات بستگی به همین نظارت بی طرفانه دارد.

قراین نشان می دهد که درنهایت امر حکومت رییس جمهورکرزی درهیچ یک ازموارد که برشمردیم برنده نیست این مساله دلیل دارد مطالبات احزاب سیاسی وگروهای مدنی ازهم اکنون با استقبال مردم روبروشده است بسته پیشنهادی هتل سرینا را همه گروهای سیاسی ومدنی تایید کرده اند سازمان ملل نیزدرجمع آنها پیوسته وگفته است که ازبسته گروهای سیاسی ونهاد های مدنی حمایت می کند.آقای یان کوبیش با سخنرانی خود درجمع نمایندگان پنجاه گروه سیاسی ونهادهای مدنی ابهامی نگذاشت وگفت ازخواسته های احزاب وگروهای مدنی درمورد انتخابات حمایت می کند.وزیرخارجه فرانسه درضیافت شب گذشته به این نکته تاکید داشت که انتخابات بصورت شفاف وبا نظارت بین المللی انجام شود.دبیرکل ناتو آقای راسموسن ابهامی نگذاشت که انتخابات باید عادلانه وشفاف برگزارشود احزاب سیاسی وگروهای مدنی نیزتاکید بربرگزاری انتخابات بانظارت سازمان ملل واصلاحات درکمیسیون انتخابات وبی طرفی نهادهای اجرایی دارند.با این وضع فکرمی کنم این سئوال پاسخ داشته باشد که برنده درجدال جاری وپیش رو، حکومت رییس جمهورکرزی نه بلکه احزاب سیاسی وگروهای مدنی هستند.

سرزمین مرگ وماتم

سرزمین مرگ وماتم

این عنوان نفرت انگیزاست.دریک روزدردوحادثه جان ده ها انسان گرفته شد.کاروان ورزشی درولایت جوزجان درجاده ای خطرناک شیبرغان، دچارحادثه می شود شانزده نفر ازطرف داران فوتبال درجاه کشته وسی شش نفرزخمی می شوند.علت حادثه ،کیفیت جاده وغیراستاندارد بودن آن دانسته شده است.جاده دراثرخیانت درقراردادها به بد ترین وضعیت ساخته شده است درگذشته اگرجاده تلفات اندکی داشت دلیل آن خامه بودن سرک واحتیاط های اجباری راننده ها بود اما درحال حاضرجاده اسفالت شده ولی استاندارد نیست وخیانت آشکاردرساخت سازآن صورت گرفته است. راننده ها فکرمی کنند که باسرک کانکریت شده سروکاردارد آنهاهنگام راننده گی وسوسه می شوند وباسرعتهای غیرمجازحرکت می کنند ولی غافل ازاینکه هرگزبه مقصد نمی رسند زیرا جاده بگونه تعمیرشده که هوس کاذب ایجاد می کند وهمه را بکام مرگ می فرستد حادثه ای ترافیکی روزجمعه واقعا تکان دهنده ورعب آوربود عامل اصلی چنین فجایعی فساد وخیانت درکارجاده ها وحکومت مسئول جان مردم است.

اتفاق دیگرروزجمعه ناشی ازبمب گذاری بود. درولسوالی دولت آباد ولایت بلخ قافله عروسی با بمب کنارجاده برخورد می کند نوزده نفرکه اکثرا زنان واطفال بودند وآنها با لباس های مراسم جشن عروسی ،به خاک وخون می غلطند وشانزده نفردیگر زخمی می شوند مقامات بیمارستان وضعیت مجروحان را وخیم گزارش می دهند وممکن است تعداد تلفات ازآنچه بوده زیاد تروزیاد ترشود.دولت آباد ولسوالی بلخ ،محل تبهکاران طالب است آنها مسبب این گونه اعمال می باشند.طالبان بمب های شان را درکنارجاده کارمی گذارند وبا عبورماشین های مسافربری آن را منفجرمی کنند. حادثه ای دیروزبه این صورت روی داد طالبان البته برای کشتن نیروهای نظامی این کارها را می کنند اما اگرکاروان نظامی گیرشان نیامد مردم عادی را هدف قرارمی دهند گواینکه آنها ازکشتن لذت می برند سرنشینان ماشین، زنان، کودکان ومردان که با شورهیجان به سمت محفل عروسی درحرکت بودند،قابل شناخت بود کسی نمی تواند ادعا کند که نا دانسته بمب کنترل شده را منفجرساخته است.برخی گفته اند طالبان باندازه فناتیک وعقب مانده اند که با دیدن شادی بچه ها وزنهای عازم به مراسم تاب نیاورده وبمب شان را منفجرکردن .می بینیم افغانستان به این صورت تبدیل به سرزمین مرگ وماتم شده است .

افغانستان با گذشت بیش ازسی سال است که درچنین  مصیبت عام فرورفته است.کودتای هفت ثور1357مبداء جنگ درافغانستان تعریف شده است البته با کودتای مرحوم داوودخا درسال 1352 زمینه ها وبسترجنگهای داخلی آغازشد.سرکوب اعتراضات مردمی تحت جنبشهای اسلامی درشمال پایتخت،درواقع نشانه های از خونین ریزی بود. کودتای هفت ثور57 ودهه ای اشغال افغانستان سراسربا جنگ وماتم گذشت.خروج روسها درآخردهه هشتاد وسقوط حکومت نجیب الله درآغازدهه ای نود با دست آوردهای مرگ وویرانی تمام شد دردهه اشغال شایع ترین خبرها وگزارشها این است که مردم افغانستان بیش ازدوملیون کشته وزخمی داده اند آماردقیق قربانیان هرگزآشکارنشده است ولی بدون شک ابعاد آن بسیارگسترده است.زمان مجاهدین وپس ازآن دوره طالبان توام با خون ریزیهای شدید همراه شد کابل تبدیل به ویرانه و سرزمینهای زیاد درافغانستان تبدیل به سرزمین سوخته گردید افغانستان سرزمین مرگ وماتم درتمام این سالها بود.این جنگ لعنتی انتظارمی رفت با فصل جدید وافغانستان نوبه پایان می رسد اما این چنین نشد.کنفرانس بن 2001 زمینه های حضورجامعه جهانی را درافغانستان فراهم ساخت وبیش از140 هزارنیروی بین المللی وارد افغانستان شد.طالبان والقاعده برای مدتی ازافغانستان رانده شد ولی با اشتباهات استراتژیک افغانستان وآمریکا،طالبان رامجددا سازماندهی کرد. استخبارات پاکستان که بعنوان سرمایه به طالبان می نگیرد،دوباره آنها را به میدانهای نبرد افغانستان فرستاد مخوف ترین گروه وشبکه ای که آدم کشته ومی کشد ،شبکه حقانی است این گروه تا بحال مرتکب قتل هزاران انسان بیگناه شناخته شده است.

گزارش ششماهه سازمان ملل نشان می دهد که مسئول هشتاد در ازکشتارغیرنظامیان درسال 2012 طالبان وشبکه حقانی بوده اند برخی گزارشهای نشان می دهد که بیش از هشتاد درصد مردم افغانستان را طالبان کشته اند.آمارده سال کشتارطالبان بصورت دقیق افشاء نشده اما گفته شده است که طالبان سهم شان ازکشتارمردم درطی ده سال گذشته بیش ازبیست هزارنفرازمردم افغانستان بوده است.اگرمجموع تلفات را بین بیست سه تا بیست پنج هزاردرطی ده سال بگیریم می بینیم بشترین قربانیان جنگ توسط طالبان صورت گرفته است این گزارش سازمان ملل که طالبان مسئول بیش ازهشتاد درصد کشتارغیرنظامیان شناخته شده با گزارش بی بی سی که گفته است آمارهای تخمینی نشان می دهد که درطی ده سال گذشته بیش ازبیست هزارنفرافراد ملکی درافغانستان کشته شده اند ومسئول هشتاد درصد ازاین کشتارغیرنظامیان،باید طالبان باشند.نیروهای بین المللی نیزمرتکب کشتارغیرنظامیان شده اند دریک مورد آنها دریک عملیات، جشن عروسی را بمباران کردند وباعث مرگ بیش ازسی نفردرمجلس عروسی گردید این بمباران فکرمی کنم درقندهار درسال 2010 انجام شد وباعث سروصداهای زیادی گردید.ناتودریک تجدید نظردربمباران به این جمع بندی رسید که عملیات روزانه را تبدیل به عملیات شبانه نماید. آنها این کارراکرد ودست آوردهای مهم درنابودی شبکه های تروریستی داشت عملیات شبانه بگفته ای استاد محقق کمرتروریستها را شکست وهزارنفرآنها درعملیات شبانه کشته ودستگیرگردید هزاران زندانی تروریست در بگرام نتیجه عملیات شبانه ناتواست اما رییس جمهورافغانستان بااین عملیات به شدت به مخالفت برخواست هرنوع همکاری را باغرب وناتومنوط به قطع عملیات شبانه دانست سرانجام چرخه ای عملیات شبانه توسط رییس جمهورکرزی شکسته شد وناتو ناگزیر به توقف عملیات شبانه گردید.

مجموعه ای عواملی که سبب مرگ مردم افغانستان شده یک بخش بزرگ آن مربوط به جنگ می شود واین جنگ وقربانیان منازعه یکی ازطولاترین جنگها درتاریخ افغانستان وغرب دانسته شده است.آمریکا درویتنام ده سال وارد جنگ شد اما درافغانستان بیش ازیازده سال است که درگیرنبرد با تروریستها می باشد.جنگ نزدیک به چهاردهه، بشترین قربانی ازمردم افغانستان گرفته است این حرف دلیل دارد که بگوییم افغانستان سرزمین مرگ وماتم درطی این سالها بوده است.قربانیان جنگ افغانستان ازسال 1357 تا کنون 1391 بالای دوملیون انسان تخمین زده شده است برخی  ازمقامات مجاهدین تاکید دارند که افغانستان تنها دوملیون شهید درجنگ باروسها داده اند ولی گفته شده این رقم تاحدی مبالغه آمیزوسیاسی است زیرا روسها یک دهه درافغانستان حضورداشتند وتلفات خود آنها ازسیزده هزار تا بیست هزارنفر قلم داد شده است. ناتو وآمریکا نیزتلفات شان ازمرزسه هزارنفرگذشته وزخمیهای ناتونزدیک به بیست هزارنفررسیده اند.این آمارارقام درواقع، همان گزارشهای است که ازخبرگزاریها گرفته شده است.اما ازبدء منازعه تا کنون 1357 تا1391 می تواند گفت که تلفات انسانی جنگ درافغانستان بالای دوملیون نفرباشد درحالیکه مجاهدین این رقم را تنهادرزمان اشغال روسها دانسته اند.افغانستان تا این لحظه بااین کشتاروسیع روبروشده ولی متاسفانه هنوزاین کشتارازهرطرف ادامه دارد وهرروزبه تعداد آن افزده می شود.

دریک روزما شاهد بیش ازسی نفرکشته وده ها زخمی درشیبرغان ودولت آباد بلخ بوده ایم.کارشناسان تلفات جاده ها را عمدتا ناشی ازغیراستاندارد سرکها، می دانند آنها درمورد قربانیان دیروزگفته اند که جاده اسفالت ووسوسه انگیزبرای سرعت بخصوص درمسایل خوشی وشادی برا مردم می باشند ولی این وسوسه ها به دلیل غیراستانداربودن،سرک ها تبدیل به فاجعه می شود. تلفات دیروزطرفداران فوتبال درجاده شیبرغان مطلقا به دلیل نقایص درجاده بوده است پیج های خطرناک بدون علایم رانند گی وباریک بودن جاده انحراف درمسیر،همه عوامل ایجاد مرگ وحادثه ازنوع دیروز می شود.گذشته ازکشتارها توسط جنگ،حوادث طبیعی نیزدرافغانستان بشترین قربانی دراین کشورگرفته است افغانستان درزمره آسیب پذیرترین کشورها دربرابرحوادث وبلایای طبیعی شناخته شده است.باران های موسمی وباران فصل بهار،برفهای زمستانی ،قربانیان زیادی ازمردم گرفته ومی گیرد به همین دلیل است که گفته ایم افغانستان برای ساکنانش سرزمین مرگ وماتم شده است.