سه ،چهارخبری که باید گفته شود
سه ،چهارخبری که باید گفته شود
اولین خبرهمین است که رییس جمهورجوانان کشوررا جمع کرده وبا آنها درموضوعات مختلف ازجمله دردوحوزه انتخابات وموافقتنامه ای امنیتی،حرف زدن ظاهرا خبرهای رییس جمهورخیلی زیاد ووقت برای ادامه صحبت نماند قراراین شد که رییس جمهوردرهفته آینده بازهم همین نشست را با جوانان کشورش برگذارنماید.مسوول برگذاری هم ظاهرا باید آقای خرم رییس دفترمقام ریاست جمهوری باشد.امروزطلوع ازمن خواسته بود که درمورد اظهارات رییس جمهورکرزی گفتگوی داشته باشم،رفتم وگفتگو طلوعی خود را داشتم وبرگشتم.درخبراول رییس جمهورتاکید داشت که انتخابات باید برگذارشود زیرا بود انتخابات بهترازنبود انتخابات است.خبردوم هم همان گونه که اشاره کردم مساله موافقتنامه امنیتی است که بازهم امضا شدنش بهترازنشدنش باید باشد.
ازصحبتهای رییس جمهوراین گونه استنباط می شد که موافقتنامه امنیتی با آمریکا دراصل مورد قبول ایشان می باشد.خبردوم را آقای کرزی رد نمی کند واین سند مورد تایید ایشان می باشد منتها حاشیه های به آن بسته که متن سند را کمی سنگین ساخته است.درمورد انتخابات که ما ازآن بعنوان خبراول که هست، نام گرفته ایم بازهم رییس جمهورخیلی شفاف گپ زده وخیلی ازشایبه ها وتلاشها را درمورد نفی وابطال انتخابات،برطرف ساخت انتخابات هم ازنظررییس جمهور، شدنی است وهیچ بدیلی برای آن نباید درنظرگرفت دراین نوشته سعی می کنم این چند خبررا مورد گفتگو باشما قراردهیم.
خبراول:
همانگونه که اشاره کردم ،انتخابات واقعا خبراول مردم افغانستان است.درحال حاضرچند مساله درمورد انتخابات روشن است وچند مساله تاریک هم وجود دارد اولین مساله که حد اقل درسیاست تبلیغاتی حکومت روشن شده، مساله برگزاری انتخابات است.این مساله دراین آواخر تاحدی زیادی ازسوی حکومت به آن پرداخته شده که انتخابات برگزارمی شود.قوانین برای انتخابات توشیح شده هردوکمیسیون سمع شکایات وانتخابات دانه هایش چیده شد.این همه نیرو وامکانات بسیج شده که انتخابات را برگذارنمایند.آقای یان کوبیش نماینده ملل متحد هم بارها گفته است که انتخابات افغانستان بدیل قابل بحثی ندارد یعنی اینکه درباره بدیل نباید فکرشود.رییس جمهورهم دیروزدرجمع جوانان بارها روی این مساله تاکید کرد که انتخابات برگذارمی شود.وپیش ازآن هم آقای فهیم درمراسم هفته شهید اعلام داشت که انتخابات هیچ گزینه ای ندارد وی تاکید کرد که من خود شخصا با تمام قوای برای برگزارای انتخابات می استم انتخابات باید برگزارشود مارشال برگذاری انتخابات را اجتناب ناپذیراعلام داشت.
استادخلیلی هم درمراسم معارفه مقامات حکومتی درمجلس نمایندگان نیزتاکید داشت که انتخابات برگذارمی شود وهیچ گزینه دیگری درکارنیست.رییس جمهورهم با صراحت اعلام داشت که دستهای من بسته است وانتخابات برگزارمی شود وما هیچ گونه دخالتی درانتخابات نداریم یعنی اینکه کاری به انتخابات تان نداریم اما امنیت انتخابات را می گیریم اینها مضمون سخنان رییس جمهورکرزی درنشست جوانان کشوربود.سخنان رییس جمهور،بدون تردید برگذاری انتخابات وضریب برگذاری آنرا خیلی بالا برده وحالا کسی تردید ندارد که حکومت رییس جمهورکرزی نمی خواهد انتخابات سال93 برگزارشود.
خبردوم:
خبردوم هم به یک نحوی برمی گردد به مساله انتخابات اما گزینه های غیرانتخاباتی وضد قانونی است تمدید ریاست جمهوری ، آقای کرزی،ویا تشکیل اداره انتقالی،دوگزینه ضد انتخاباتی است که مطرح شده.والی قندهارآقای ویسا چها رماه پیش ازاین این مساله را مطرح کرد که برگذاری انتخابات به دلیل امنیت غیرممکن است وقتی که امنیت نباشد چه گونه انتخابات برگذارمی شود جناب والی تاکید دارد که امنیت نیست پس انتخابات درست نیست وی می گوید: انتخابات برای وقت مناسب باید به تعویق به افتد.این موضع گیری والی سبب گردید که گردهماییهای درقندهارانجام شود وتاکید نماید که انتخابات به تاخیرانداخته شود این جماعتها پافشاری دارند که ریاست جمهوری افغانستان برای مدتی تمدید شود.درکابل هم ملا تره خیل دریک گردهمایی اعلام داشت که انتخابات نباید برگذارشود زیرا که امنیت نیست ریاست جمهوری حامد کرزی تا سال2018 تمدید گردد.
این خواست ازسوی همکاران ملا تره خیل درپارلمان مورد نقد بیرحمانه ای قرارگرفت همکاران پارلمانی تره خیل اعلام داشتند که خواست ملا برخلاف قانون اساسی ودرخواست فراقانونی وضد قانونی است که نباید،تکرارشود.گزینه "اداره انتقالی" هم درکنار بحث تمدید ریاست جمهوری آقای کرزی ،مطرح شده درآمریکا آقای عبد الستارسیرت وهمکاران شان روی گزینه اداره انتقالی کارمی کنند.طالبان حزب اسلامی حکمتیار روی اداره انتقالی باید نظرمثبت داشته باشد ازطالبان که چیزی نشنیده ایم واما کادرها ونمایندگان حزب اسلامی حکمیتار،بارها روی گزینه انتقالی تاکید کرده بهرصورت کشورهای هم هستند که بصورت غیررسمی وبا کنایه واشاره اداره انتقالی را مطرح می کنند.
هدف این است که به یک نحوی باید گروهای مثل حزب اسلامی که اشتهای جنگی بدی ندارد وگاهی فرمان قتل عام شان بگوش می رسد،باید به یک ترتیبی حل گردد.یگانه راه حل این است که اداره انتقالی جورشود زیرا طالبان وحزب اسلامی حکمتیار درانتخابات شرکت نمی کنند طرف داران اداره انتقالی استدلال شان این است که برای خاموش کردن جنگ باید درفکرایده اداره انتقالی شد.برخی گفته شده که رهبری اداره بدست کی باید باشد،مساله ای که غیرقابل حل باقی مانده است.دوگزینه ضد انتخاباتی وفراقانونی "تمدید قدرت واداره موقت" یک امرخیالی وذهنی نیست.خبرهای است که می شنویم وبه همین دلیل به آن اشاره داشتیم.
خبرسوم :
خبرسوم که رییس جمهوربه آن اشاره داشت مساله موافقتنامه امنیتی است.این خبردرگفتگوی رییس جمهوربا جوانان بصورت جدی عنوان شد.ایشان گفت: آمریکاییها خیلی عجله دارند که موافقت نامه امنیتی امضا شود اما ما، هیچ عجله ای نداریم.رییس جمهورمی گفت: آنها حتی ماه های حوت ، حمل را برای امضای سند درنظرگرفته بود ولی ما قبول نکردیم وحالا هیچ عجله ای برای امضای موافقتنامه امنیتی نداریم.رییس جمهوردلایلی شتاب آمریکارا برای موافقتنامه امنیتی مطرح نکرد اما بعنوان یک موضوع خبری ، روی آن تاکید داشت که ما هیچ عجله ای نداریم وآمریکا بسیارعجله دارد.رییس جمهوربرای بیان دیدگاه شان گفت: ما این سند را امضا می کنیم اما خواسته های امنیتی ومالی واحترام متقابل را داریم که باید آمریکا این خواسته ها را قبول نماید.
منظورازمطالبات امنیتی درگذشته این گونه شرح داده شد که اگرپاکستان بخاک ما تجاوزنماید درآن صورت آمریکا باید ازافغانستان حمایت نماید.امریکه قبولاندن آن برای آمریکا خیلی سخت است زیرا پاکستان به همان اندازه که افغانستان برای آمریکا اهمیت داشته باشد،بمراتب برای آمریکا با اهمیت تر،تعریف شده پاکستان یک کشوراتمی وقدرت مند ومتحد غرب وآمریکا است حال چگونه درمناقشه نظامی ازآمریکا خواسته شود که درجانب افغانستان باستد وان را امضا کند.آمریکا اولا امضا نمی کند ودرثانی این کار را نمی کند.رییس جمهوردرجنگ فرضی امریکا وپاکستان وقتی که اعلام می کند که درکنارپاکستان استاده می شود وعلیه آمریکا می جنگد حال چگونه ازآمریکا می خواهد که علیه پاکستان به نفع افغانستان وارد جنگ شود نمی دانیم این گونه مباحث درموافقتنامه چه قدرجدی وتا چه حد پایه داروجدی می تواند باشد.
درکناراین مساله رییس جمهورتاکید کرد که تضمینات مالی وتجهیزات نظامی برای ارتش افغانستان می خواهد این مساله منطقی است وغرب وناتو نگفته که این کاررا نمی کند نه آنها درآخرین نشست شان درشیگاگو توافق کردند که سالانه چهارمیلیارد ویک صد میلیون دالر برای ارتش ونیروهای امنیتی ونظامی آمریکا،هزینه می کنند ونیروهای شان پس ازسال2014 درافغانستا می مانند وبه نیروهای افغانستان،آموزش می دهند وآنها را مجهزمی کنند.تضمینات مالی هم داده شده واسناد آن درتوکیو امضا شد منتها برای گرفتن این کمکها حکومت داری خوب درافغانستان لازم است فساد درادارات نباشد.مساله "احترام متقابل" یک مساله تعریف ناشده است آمریکا وغرب با همین رویه که با افغانستان تعامل دارند درآینده هم قطعا با همین رویه رفتارخواهد کرد فکرنکنم بد ترازاین شود.این مقوله خیلی کلی وسربسته است ولی دراصل قبول شده می باشد درنظام بین الملل اصل احترام متقابل پذیرفته شده وکسی نمی تواند منکرآن شود.
رییس جمهوردرحوزه امورامنیتی با آمریکا وشروط موافقتنامه امنیتی روی این موضوعات تاکید داشت.حمایت ازافغانستان درجنگهای احتمالی،حمایت مالی،تجهیزنیروهای امنیتی، احترام متقابل ازعمده ترین شروطی بود که ایشان درگفتگو با جوانان مطرح کرد.برخی گفته اند اصل گپ وشرط اینها نیست بلکه مسایلی دیگری درپشت پرده وجود دارد که اصولا طرح آن مسایل ازگفتن درانظارعامه نیست.خبرهای چهارم وپنجمی هم وجود دارد که درتفسیرهای بعدی به آن اشاره خواهیم داشت.
دلایل غیبت نامزدان دراولین روزهای ثبت نام
دلایل غیبت نامزدان دراولین روزهای ثبت نام
امروزمطابق قانون انتخابات ،ثبت نام رسمی نامزدان ریاست جمهوری سال 93 ونمایندگان شوراهای ولایتی،آغازگردید.هم اکنون دفاترکمیسیون مستقل انتخابات برای ثبت نام بازشده است.اما ازنامزدان ریاست جمهوری اصلا وابدا خبری نیست وچرا؟ این پرسشی است که پاسخ دادن به آن را زمان روشن می کند.مهلت یک ماهه ای درنظرگرفته شده است.نامزدان دوحوزه شوراهای ولایتی وریاست جمهوری تا یک ماه دیگروقت دارند که برای ثبت نام دردفاتر کمیسیون حاضرشوند وبا تکمیل کردن شروط نامزدی،خود شان را ثبت نام نمایند.دومشکل اساسی درپیش روی نامزدان باید باشد یکی تخنیکی ودیگری سیاسی.مشکل تخنیکی را به این صورت باید شرح داد.مطابق آیین نامه ها ولوایح کمیسیون هرنامزد باید صد هزارکارت موقع ثبت نام ارایه نماید.کاندید ریاست جمهوری صد هزارکارت درروز ثبت نام ازهواداران خود را باید داشته باشند.این مساله درذات خود کمی سخت است بخصوص اینکه هنوزبافت تکتهای انتخاباتی نامزدان به دلایلی مختلف عرضه نشده معلوم نیست کی برای کی کارت جمع کند.
گذشته ازمسایل تخنیکی صدهزارکارت ازسراسرولایات که واقعا تهیه آن، بدون جعل تقلب،کاری سختی باید باشد.آگاهان امورانتخابات ازهم اکنون تردید کرده که گروها وافراد نامزد معلوم نیست که بتوانند کارتهای واقعی صد هزارنفر را تهیه نمایند.درگذشته که ده هزارکارت شرط ثبت نام بود،دیده شد که همان ده هزارکارت خالی ازغل وغش نبوده است.کاندیدی با داشتن ده هزارکارت ثبت نام کرد ولی وقتی که رای وی درانتخابات ریاست جمهوری خوانده شد،تنها این مظلوم دوهزاررای ازصندوقش بیرون آمد وقتیکه ازوی پرسیده شد،پس آن هشت هزارنفربقیه چه شد وی گفت: انها را بردند.ثبت نام بدون حضورنامزدان امروزآغازگردید پرسشی که باید پاسخ گفته شود این است که چرا امروزدفاترکمیسیون مستقل انتخابات خالی ازکاندیدان ریاست جمهورسال93 است؟ دراین نوشته سعی می شود که دلایلی وعواملی این غیبت را بررسی نماییم.
دلایلی غیبت نامزدان درچیست؟:
همان گونه که اشاره شد ،عواملی تخنیکی دراین غیبت بی تاثیرنبوده تهیه صد هزارکارت فرصت وانرژی می خواهد،درکناراین مساله دلایلی سیاسی بسیارمهم است.نامزدان که عمدتا درقالب اتحادیه ها داخل شده ومی شوند،هنوزنتوانسته بافت قابل اطمینانی را برای تصمیمات نهایی بوجود آورند.سردرگمی ریشه اش،بحران اعتماد باید باشد.دراین کشوربه دلیل اینکه حزب سیاسی فراگیروتعریف شده ای نداریم،که نامزد ازهمان اول ازنظرحزب روشن باشند.وقتیکه احزاب نیست درغیبت احزاب،افراد وایتلافهای ناپا یه دارتصمیم گیری می کنند.افراد وایتلافها بصورمقطعی بخاطرمنافع خود جمع شده وبرای منافع خود درانتخابات شرکت می کنند،افراد سخت نگران این مساله هستند که مبادا تکت های که بسته می شود آنها رادروسط راه تنها بگذارند ورفیق نیمه راه شوند. این حرف برخواسته ازیک ذهنیت نیست بلکه واقعیت تجربه شده درجامعه سیاسی افغانی بوده است.
درانتخابات88 گل آقای شیرزوی کاندید ریاست جمهوری بود وی صحبت مفصلی دراین خصوص با حزب ما هم داشت دریک نشست من هم بودم این گونه نشان می داد که تصمیم قاطعی برای انتخابات دارد وی می گفت: رییس جمهوراوباما وی را دیده وبا اقاربش، رابطه دوستی داشته آقای گل آغا نشان می داد که کاندید وبرنده هم است اری کسی که رفیقش رییس جمهورمحبوب آمریکا درسال88 باشد دیگرکسی درمورد موفقیت وی تردید نمی توانیست داشته باشد.سه روزبعد دیدیم گل آغا ازکابل رفت به جلال آباد دریک کنفرانس خبری اعلام داشت که به نفع رییس جمهورکرزی کناررفته است.درهمان لحظه یکی ازدوستان آقای انوری یک روزپیش ازآن معاونت را به ایشان تبریک گفته بود،با اعلام انصراف گل آغا با آقای انوری تماس گرفته شد ایشان گفت: گل آغا اصلا وابدا ما را درجریان انصراف خود نگذاشته است. درموارد دیگرهم تکتهای بسته شده بهم خورد افراد درروزهای نزدیک به پایان ثبت نام،به نفع دیگری کناررفتند حتی دراین معاملات شان دوستان شان را مطلع هم نکردند.
این واقعیت جامعه سیاسی ما است بحران اعتماد وجود دارد کسی نمی تواند ازهمان آغازبازی،کارهایش را با اطمینان شروع نماید.گفتگوها بسیارزیاد جدی وفشرده است من دیروزفیس بوک صفحه استاد محقق که دراین روزها خیلی خبرسازشده،مراجعه کردم یک روز پیش از شروع ثبت نام ،ملاقات های پشت سرهم با چهره های سیاسی کشورداشته است ولی این ملاقاتها به معنی شروع بازی نیست همه تا دقیقه نود، سیاست صبروانتظار را درپیش گرفته ودرهمان دقایق پایانی که وقت اضافی هم ندارد،تصمیم شان را اعلا م می کنند وتکتها بسته می شود.دیروزکسی به من می گفت بی اعتمادی درحدی سایه افگنده که درهمان ساعات پیش ازثبت نام ممکن تکت ازهم بی پاشد این مساله درمورد خود ما درانتخابات 88 تجربه شد ما با متحد خود می رفتیم که ازکاندیداتوری داکترعبدالله حمایت نماییم وبرای ثبت نام آماده گی گرفته بودیم ولی درمسیرراه رفتن به سوی دفترکمیسیون مستقل انتخابات،تکت مورد نظرما شکسته شد ونتوانستیم برای ثبت برویم وازنیمه راه برگشتیم.
شک نداشته باشیم که بحران بی اعتباری واقعا درنخبگان سیاست افغانستان،یکی ازچالش برانگیزترین بحرانهای جامعه ما است.این مساله ازخود دلیل دارد که مهم ترین آن عامل فرد گرایی واندیوالیزم است.تقدم وترجیح فرد ومنافع فرد برتشکل وجمع،سبب این ویران گری وتشتت سیاسی شده است.این مساله درهیچ جامعه ای که احزاب نقش اساسی دارد پیش نمی یاید درامریکا یگانه مساله ای ساده همین است که با طی مراحل مناقشات وجدالهای درونی دوحزب جمهوری خواه ودموکرات،نامزد ریاست جمهوری با تکت که ساخته بدون کدام تشویش می رود ثبت نام می کنند.ممکن است ازخیلی چیزها نگران باشد ازپیروزی ازشکست حرف بزند اما اینکه تکت که ساخته سقوط ومعامله کند را دیگربحث نمی کند.حزب درانتخابات شرکت می کند وکاندیدش برای ثبت نام با اطمینان خاطرمی رود وثبت نام می کند ولی درافغانستان امروزخالی ترین دفتر،کمیسیون مستقل انتخابات برای ثبت نام کاندیدان ریاست جمهوری است.
عامل ثبات سیاسی وشرکت مطمین درپروسه های ملی، تقویت احزاب سیاسی است:
درافغانستان ،احزاب سیاسی را بی اعتبار وبی پایگاه کرده ایم حال درآتش بی اعتباری آن می سوزیم.ما درعصرمدرن زندگی می کنیم ولی مدیریت سیاسی درجامعه ما صورت ما قبل مدرن را دارد.رییس جمهورما،مدرن ترین آدم است اما درعمل رییس جمهورکرزی کم ترین بها را به مدیریت مدرن داده است .دوره حکومت چهارده ساله ایشان ،یکی ازپربارترین دوره های "لویه جرگه ها" بود.این همه لویه جرگه را افغانستان دردوره حکومت های پیشین نداشته است اما دردموکراسی نوین وحکومت رییس کرزی، داشته ایم.نتیجه قابل درک مدیریت سنتی وعنعنوی،تضعیف احزاب سیاسی است.این درست که درافغانستان منع فعالیت گروه وحزب وجود ندارد درقانون اساسی هم برای احزاب جایگاهی درنظرگرفته شده است.اما سیاست حکومت،ضدحزبی است اصلا حکومت رییس جمهورحزبیها را هم، تبدیل به آنتی تزاحزاب ساخته است.
ما ازخود گپ می زنیم درپارلمان افغانستان درانتخابات گذشته ما چه قدرهزینه کردیم وموسسه ان.دی.آی که تحقیقی درمورد نمایندگان احزاب درپارلما کرده بود می گفت:حزب وحدت مردم افغانستان شانزده نمایند دارد ودرجه سوم را درپارلمان دارد این موسسه درست گفته بود ولی حالا ازشانزده نفرما، شاید شش نفرمتعهد حزبی درپارلمان داشته باشیم بقیه حزبیهای ما همه ضد حزبی شده اند.این مورد را همه احزاب دارد دلیل مساله برمی گردد به سیاست نظام.حکومت ما سیاست اعمالی نه تبلیغاتی ضد احزاب را درپیش گرفته واهمیتی به احزاب سیاسی ونها دهای قانونی نمی دهد به همین دلیل است که هم احزاب رشد نایافته داریم وهم نهادهای قانونی تضعیف شده. این حرف بارها ازسوی نهادهای مدنی ومردم افغانستان به رییس جمهورکرزی رسانده شده که با داشتن پارلمان، تشکیل لویه جرگه درمسایل چون موافقتنامه های استراتژیک چی معنی دارد ویا درمورد صلح بجای مراجعه ،چرا لویه جرگه های حکومتی ،تشکیل می شود ودرآنجا فیصله های عریض وطویل 76 ماده ای را درمورد همه مسایل ازجمله مصالحه صادر می کند.این مساله درذات خود تاثیرات منفی دارد نهادهای قانونی را سست می کند.
قوانین انتخابات که حالا امروزاولین روزثبت نام افراد است را نگاه کنیم این قوانین تماما به ضرراحزاب سیاسی کشورساخته شده است وحزب سیاسی با این قوانین نمی تواند نقش اساسی را درانتخابات داشته باشد بالای پنجاه درصد رای احزاب می سوزد.با این وضع جامعه سیاسی ما دچارمشکل شده کسی با کسی براساس اصول حزبی به تفاهم نمی رسد بجای اصول ،منافع اصالت پیدا می کند حال افراد بخاطرمنافع خود می خواهد درانتخابات شرکت نمایند همین منافع غیراصولی افراد سبب شده که کم ترافراد با هم اعتماد داشته باشند زیرا هرجا منافع شخصی شان فربه ترشود ،به همانجا کشیده می شود وبراحتی دوستان خود را درنیمه راه ،رها می کند.زیرا تکت برمبنای منافع غیرحزبی وتشکیلاتی ساخته شده.
کجا درافغانستان،پروسه های مهم با قدرت احزاب هدایت شده احزاب وحق آنها را ازش گرفته است.حال این نخبگان است که درفضای بی اعتمادی با هم گفتگو می کنند وبا مهارت هم بحث می کنند اما هرگزبا هم نمی توانند اعتماد داشته باشند.نخبگان سیاسی درجامعه ما بخاطراحزاب سیاسی شان دورهم جمع نشده انتخابات است وثبت نام شروع شده،نامزد است احتیاج به بانک رای دارد باهم گفتگو می کنند اگرمنافع شان تامین شد خوب با هم یکجا ظاهرمی شوند واگرنشد درجای دیگری منافع بشتری وجود داشت،دوستانش را ترک می گویند.این واقعیت جامعه سیاسی غیرحزبی افراد ونخبگان سیاسی هستند.تجمع براساس اصول وقواعد حزبی وتشکیلاتی ومنافع حزبی نیست ایتلافها بخاطرکسب امتیازومنافع بهتروبشترساخته شده این منافع تعریف مشخصی ومحدودی ندارد وخیلی سریع، سیلان پیدا می کند.نامزدی با یک گوسفند وحضوریک کودک ازانتخابات ریاست جمهوری صرف نظروتکتش را به زباله دان می اندازد، بدون اینکه حتی دوستانش را خبرکرده باشد.غیبت امروزنامزدان بخاطرثبت نام این دلایل را دارد واین واقعیت جامعه سیاسی ماست.نخبگان سیاست، احزاب قوی ندارند بجای اصول مرامی حزبی،بخاطرمنافع شان تکت می سازند پاره می کنند ویا هم تا به آخرادامه می دهند .همین.
درحاشیه اجلاس
درحاشیه اجلاس
حاشیه نشستها همیشه فربه ترازمتن است.نشست شانگهای ازاین قاعده استثنا نبود.رهبران گروه شانگهای درسه کته گوری عضواصلی،عضو ناظر ومهمان،دربشکیک پایتخت قرقیزستان شرکت کردند.موضوعات رسمی گفتگوها، سه مساله امنیت بین المللی،تجارت مواد مخدر مبادلات بازرگانی اعلام شد ولی خوب مسایلی دیگری درین اجلاس مطرح گردید.روسها نقش رهبری دراین گروپ را دارد چین وتاجیکستان نیزازاعضای اصلی این گروه است ولی این روسیه است که سیاست می کند روسها دردرک مسایل سریع عمل می کند وبه همین خاطراست که پیشگام می شود یکی اینکه این کشورققنوس برخواسته ازخاکستریک امپراطوری دفن شده هم است.بهرصورت درنشست شانگهای، روسها خیلی خوب درخشید مسایلی پیش آمد که موقعیت سیاسی روسها را خیلی بالا کشید.مساله خلع سلاح شیمیای سوریه، وهمین گونه حضورآقای روحانی رییس جمهورمیانه رو وعمل گرای ایران ازجمله برجسته گیهای نشست این بارشانگهای درپایتخت قرقیزستان بود.
رییس جمهورافغانستان دراین اجلاس شرکت داشت.افغانستان عضو ناظرگروه شانگهای می باشد.موضوعات رسمی اجلاس که امنیت ومواد مخدرباشد نیزازبرجسته ترین مسایلی مرتبط به افغانستان می شود درتجارت هم نقش افغانستان فوق العاده است.کشورهای جنوب آسیا با آسیای مرکزی می تواند ازطریق افغانستان تجارت خوبی داشته باشند.افغانستان معبربزرگ درترانزیت مبادلات تجارتی است.هرسه مساله برای افغانستان اهمیت زیاد باید داشته باشد درکناراین مسایل،حاشیه اجلاس اهمیت بسیارزیادی داشت رهبران گروه، دیدارهای دوجانبه وچند جانبه داشتند.رییس جمهورکرزی همراه با وزیرخارجه وآقای اسپنتا مشاورامنیت ملی، با پوتین رییس جمهورروسیه گفتگوهای مفصلی داشت هردورهبرچشم اندازمناسبات کشورشان را مورد بحث وگفتگو قراردادند.
چشم اندازمناسبات کابل ومسکو پس ازسال2014
درگفتگوی که رییس جمهورکرزی باهمتای روسی خود داشت،عرصه های گوناگون همکاری مطرح شد رییس جمهوراین نکته را روشن ساخت که خواهان تقویت وتجهیزنیروهای امنیتی افغانستان پس ازسال 2014است رییس جمهورازهمتای روسی خود به وضوح می خواهد که ارتش افغانستان را با تجهیزات نظامی مجهزنماید وافغانستان ازهمکاری وتجهیزنیروهای نظامی خود استقبال می کند.شکی نیست که افغانستان علیرغم تحولات ده سال اخیر،ودیگرگونیهای بنیادی درساختاراردوی افغانستان،ولی بازهم ارتش افغانستان وکادرهای فنی آن،با سازبرگهای روسی بشترعلاقه مند است تاسازبرگهای سازمان ناتو.هلیکوپترهای روسی نسبت به هلیکوپترهای آمریکا ودیگراعضای ناتو،بهترین دانسته شده وهمین گونه دیگرسلاحهای سبک وسنگین روسیه درافغانستان،کابرد بسیارعالی داشته است.
درجنگهای زمان اشغال تمامی مجاهدین با سلاحهای ازنوع روسی مجهزبود وحالا کلاشینکف هم چنان جایگاه اول را درسلاح سبک برای سربازان افغانستان وشورشیان طالب را دارد.ناتو خود کم کم به این نکته پی برده است که باید اردوی افغانستان را با سلاحهای روسی مجهزکرد وبراین اساس قراراست بالای هشتاد فروند هلیکوپترهای روسی برای ارتش افغانستان ازروسیه خریداری شود وتاحالا تعداد هفده فروند ازاین هلیکوپترها دراختیاراردوی افغانستان قرارگرفته است گرچی درپنتاگون درمورد خرید اسلحه ازروسیه توافق نظروجود ندارد ولی درنهایت امرترجیحات همین است که ارتش افغانستان با سلاحهای روسی مجهزشود بهتراست.
رییس جمهورکرزی درسفری به هند هم لیستی را روی میزهمتای هندی خود گذاشت وگفته شده عمده ترین نوع سلاحها وتجهیزات همان ساخت روسی بوده است.ارتش هند هم با سلاحهای روسی مجهزاست وقرارداد ومعاملات هند وروسیه درعرصه تسلیحات،پابرجا ترین قراردادها می باشد افغانستان خیلی علاقمند است که ازاین دست سلاحها دراختیاراردوی افغانستان گذاشته شود.رییس جمهورکرزی درملاقات خود با ولادیمیرپوتین به مساله تجهیزات نظامی اشاره کرد وخواهان اسلحه روسی برای ارتش افغانی گردید.آقای پوتین بصورت جدی قول داد که درعرصه های نظامی می خواهد با افغانستان کمک نماید گذشته ازمسایل نظامی آقای پوتین به موضوعات دیگری نیزاشاره کرد وگفت: درعرصه های تجاری وبازسازی افغانستان روسها می تواند نقش خود راداشته باشد.حوزه امنیتی روسیه ومتحدانش درآسیای میانه ازسوی افغانستان درمعرض تهدید قراردارد.مساله ای که مقامات کشورهای آسیای میانه رانگران ساخته است.
این مساله به همان پیمانه که برای کشورهای ازبکستان تاجیکستان قرقیزستان ترکمنستان،تشویش آورشده برای خود روسیه به مراتب ایجاد نگرانی کرده است.می دانیم یک بخش ازنیروهای دهشت افکن درتشکیلات طالبان وشبکه حقانی را نیروهای تشکیل می دهند که ازآسیایی میانه آمده وازقفقاز درصفوف جنگجویان وارد شده اند.هیچ کسی نمی تواند حضورنیروهای حزب اسلامی به رهبری طاهریلداش ونیروهای چیچنی درشبکه القاعده وطالبان را نادیده گرفت این نیروها خطرات بسیارجدی را برای حوزه شانگهای می تواند ایجاد نمایند.درتاجیکستان جنگهای خونین صورت گرفته است سلولهای خفته شبکه های تروریستی هم چنان درسرزمینهای آسیای میانه وما وراء قفقاز،فعال هستند.چشم انداز مناسبات امنیتی افغانستان با حوزه شانگهای اهمیت زیادی می تواند داشته باشد اولویتهای زیادی درمناسبات افغانستان با گروه شانگهای وجود دارد ولی برجسته ترین آنها چند چیزمی تواند باشد.
دسته بندی اولویتها درمناسبات افغانستان وگروه شانگهای:
چین یگانه کشوری درشانگهای است که اولویت های مالی وتجارتی وسرمایه گذاری درعرصه های صنعت درهمه جا برای شان مهم است ولی چین ازافغانستان باید بترسد زیرا درقلم رو چین ایالت سانکیان وایلگورها،ازسوی گروهای تروریستی حمایت می شوند.دروزیرستان شمالی وشبکه های حقانی وگل بهادرخان تعداد زیادی ازایلگورها آموزش می بینند اخیرا کشورچین به ترکیه اعتراض داشت که گروهای تروریستی ایلگور را به سوریه فرستاده ودرآنجا جنگهای ویران گر چریکی یاد می گیرند وبعد به ایالت سینکیان برمی گردند.این مساله درمورد پاکستان هم صادق است منتها پاکستانیها رویه که درپیش گرفته این است که هرازچند گاهی افرادی ازایلگورها را درخاک پاکستان دستگیروتحویل مقامات چینی می دهند اخیرا یک مقام چینی به پاکستان آمد وچند نفرازاعضای گروهای شورشی درایالت سینکیان را که درخا ک پاکستان دستگیرشده بود را تحویل این مقام چینی می شود.درست همان کاریکه با آمریکاییها می کند.استخبارات پاکستان تعداد زیادی ازاعضای شبکه القاعده ازجمله خالد شیخ محمد را تحویل سازمان استخبارات آمریکا داد.خالد شیخ محمد مغزمتفکرالقاعده وگفته شده یکی ازطراحان حمله به برجهای دوقلوبوده است.آمریکا ازیک بابت ممنون استخبارات پاکستان باید باشد زیرا درریشه کن کردن القاعده نقش عمده را درهمکاری با آمریکا داشته است.
استخبارات همین رویه را با چین دارد.با رفتن نیروهای بین المللی ازافغانستان همان گونه که مرزهای آسیای مرکزی نا آمن شود بدون تردید حوزه امنیتی چین هم تهدید می شود واین تهدیدبدون شک یک منبع دارد وآن افغانستان خواهدبود به همین دلیل است که روسیه وچین وسایرکشورهای حوزه شانگهای،درد مشترک امنیتی دارد البته این وجوه مشترک به سود افغانستان نیزهست سیاست مداران درکابل باید حد اکثراستفاده را ازترس حاکم برگروه شانگهای کرده باشند شک نداشته باشیم که روسیه چین وکشورهای آسیای میانه ازتروریستها به شدت می ترسند وحق دارند که بترسند زیرا شبکه های تروریستی،هسته ها وسلولهای خفته زیادی درقلم رو شانگهای دارد وهروقت ممکن است این سلولها زنده شود ودرد سرهای بزرگی را ایجاد نماید.
برخی گزارشها نشان می دهد که استخبارات غرب هم بصورت غیرمستقیم وحتی درمواردی بگونه مستقیم شبکه های ضد روسیه وکشورهای آسیای مرکزی وچین را تقویت کرده است.استخبارات غرب اگردرمواردی با القاعده خصومت دارد ولی درجاهای دیگرممد انها بوده غرب ومتحدانش بدون شک شبکه های دهشت افکن را درخاورمیانه تقویت وتغذیه کرده اند ومی کنند.یک دپلمات مقیم کابل می گفت:این مساله اصلابرای من قابل درک نیست که غرب چرا گروهای مثل النصره را نسبت به حکومت لیبرال اسد ترجیح می دهد زندگی درسوریه،شباهتهای زیادی با زند گی غربیها داشت وخود اسد هم تحصیل کرده انگلیستان وبا فرهنگ غرب آشنایی دارد ارزشهای غربی درزندگی خصوصی مردم سوریه خیلی پررنگ تراست. وی که سالها درسوریه اقامت داشته می گوید: جامعه سوریه خیلی لیبرال ونزدیک با شعارهای است که درلندن پاریس ونیویورک سرداده می شود اما نمی داند که چرا غرب وآمریکا برای نابود کردن اسد ازشبکه های تروریستی القاعد مثل گروه النصره حمایت می کند.غرب به این کارهایش نشان داده که صداقت ویک پارچه گی درسیاست ضد تروریستی را ندارد.
گروه شانگهای باید ازاین گونه سیاستها ودخالتهای محتمل درحوزه امنیتی خود بترسد به همین دلیل است که افغانستان درمناسبات با گروه شانگهای،اولویتهای زیادی به مسایل امنیتی قایل شود تعریف واضح این گروه این است که امنیت شان ازسوی گروهای مستقردرافغانستان وپاکستان تهدید می شود ومی تواند بالاترین همکاری با افغانستان درحوزه امنیتی را داشته باشد .امنیت بالاترین اولویت درروابط شانگهای وافغانستان را دارد وافغانستان ازاین وجه مشترک حد اعظم استفاده ازامکانات وپتانسیل گروه شانگهای را باید داشته باشد درنشست شانگهای دیدیم که رهبران این گروه چه قدرروی امنیت افغانستان تاکید داشت وامنیت درافغانستان را امنیت خود تعریف می کردند.درگفتگوهای دوجانبه، هم رهبران گروه بخصوص آقای پوتین هرنوع وعده همکاری را به افغانستان داد واین همکاری ازدایره تجارتی فرهنگی گذشت وبه عرصه های نظامی وامنیتی وتجهیزاردو وپولیس افغانستان کشیده شد خوب این گونه رویداد ها به نفع افغانستان است وافغانستان باید ازاین گونه تسهیلات استفاده نماید مشکل ما افغانها دراین است که قدرت استفاده ازتسهیلا ت را نداریم دراین گونه موارد با ظرفیت معده یک کودک با مسایل برخورد می کنیم ونمی توانیم امکانات را هضم نماییم معده کوچکی داریم.خلاصه اینکه درمتن وحاشیه اجلاس، موضوعات مهمی مطرح شد که استفاده ازآنها بسیار وبسیار به نفع افغانستان پس ازسال2014 است.
یک تیر دونشان
یک تیر دونشان
این رییس جمهور ما ادم جالبی است.روزپنجشنبه اعلام شد که ایشان در میدان بین المللی کابل به استقبال تیم ملی کشور می رود.ایشان باجمع ازوزیران خود رفت وقهرمانان تیم ملی را دید وبا انها روبوسی وخیر مقدم گویی گرمی داشت.اما ساعات بعد معلوم شد که رییس جمهور عازم بشکیک پایتخت قرقیزستان بود.ایشان بایک تیر دونشان را زد هم از تیم ملی در میدان هوایی استقبال کرد وهم سفر نشست شانگهای را به پیشبرد.یک تیر دوفاخته معنی اش همین است.ادم کاری درپیش گیرد که لعل بدست اید وهم دل یار نرنجد. رییس جمهور هم دل یاران فوتبال را که ازکتماندو برگشته بود را بدست اورد وهم نشست شانگهای وموضوعات مهم چون بحث امنیت،قاچاق مواد مخدر مبارزه باتروریزم وافغانستان پس اردوهزار چهارده را باهمتایان شانگهای خود مورد گفتگو قرارداد.این که گفته ام یک تیر و دونشان ازسوی رییس، درخور ستایش است ونه نقد ولی سرعت ومهارت ایشان جالب است.
گزارشگر فوتبال که یک روی سکه را خوانده گلوی شان را پاره می کرد که رییس جمهور به استقبال تیم ملی امده وی خبر نداشت وما خلق الله را باور مند ساخت که رییس جمهور تنها وتنها به استقبال امده واقعا غیر ازاین دیگر فکری نبود.همه منتظر قهرمانان تیم ملی بودند که برای اولین بار در تاریخ این کشور قهرمان فوتبال جنوب اسیا می شویم وجام قهرمانی را به کابل می اورند.جشن ملی بر پا شد وملیونها انسان افغانی درخارج وداخل جشن گرفته اند ورییس جمهور که فوتبال را نگاه کرده حال در میدان هوایی به استقبال امده است. روی دیگر سکه ،شرکت درنشست شانگهای بود. رییس جمهور کشور خانه شان اباد جوانان افتخار افرین را درمیدان هوایی کابل به گرمی استقبال کرد همین خبر نگار ورخطا ورزشی این مساله را نیز اعلام داشت که رییس جمهور به هریک از ورزشکاران یک واحد اپارتمانی در نظر گرفته است.این گپ خبر نگار ما خدا کند راست ورییس جمهور خانه وسر پناه برای قهرمانان فوتبال درنظر بگیرد.
دوستی که خبرهای صفحه مرا دیده بود می گفت خانم میرکل صدر اعظم المان بخاطرتماشای فوتبال جلسه گروه هشت را ترک کرد وبه اوباما گفت شما جلسه گروه هشت را پیش ببرید من بازی فینال تیم ملی کشورم را نگاه می کنم.خانم میرکل حتی به اوباما گفت جلسه گروه را ول کن بریم باهم فوتبال را نگاه کنیم.رییس جمهور اوباما گفت من متاسفانه بازی فوتبال را یاد ندارم.وی منظورداشت اما نقد ایشان درمورد رییس جمهور، درست نبود این ازکمالات است که ادم با یک تیر دونشان را زده باشد.رییس جمهور،درواقع زد وحالا در نشست شانگهای حضور دارد. شانگهای تبدیل به یک پیمان شده واهمیت زیادی دارد.افغانستا عضو ناظر شانگهای است ظاهرا حق نظر دارد اما حق رای ندارد.درنشستهای رسمی اجندای رسمی بحث می شود درجلسه دوروزه شانگهای موضوعات مهم چون امنیت بین المللی قاچاق مواد مخدر مساله تجارت وتبادلات محصولات صنعتی وبازرگانی کشورهای عضو مورد بحث قرار می گیرد.گرچه امروز نشست اغاز می شود ودو روزادامه دارد.قطعنامه ان بعدا منتشر می شود حال ببینیم چه مسایلی را گنجانده است.
حوزه امنیتی شانگهای ازکجا تهدید می شود ؟
ولی نشست برای افغانستان اهمیت زیادی باید داشته باشد. مساله امنیت در افغانستان ودرمنطقه اهمیت بسزایی دارد.حوزه امنیتی شانگهای به دلیل مرزهای مشترک با افغانستان درمعرض خطر است.تاجیکستان یکی از بنیان گذاران شانگهای خطر امنیتی در بیخ گوشش قرار دارد بخصوص اینکه بارفتن نیروهای بین المللی این تهدید مضاعف خواهد شد.ازهم اکنون جابجاییهای سنگین نیروهای امنیتی وافسران روسیه در مرزهای مشترک تاجیکستان وافغانستان صورت گرفته وگروهای هم مستقر شده اند ماه های گذشته درنواحی تاجیکستان هم مرز با افغانستان درگیریهای خونینی صورت گرفت. سفیر روسیه درکابل نسبت به خروج نیروهای بین المللی وتکرار تجربه دهه نود بشدت ابراز نگرانی کرد.وی گفت سیاستهای ناتو درافغانستان اشتباه بود وکاهشی درجنگهای ضد تروریستی بچم نمی خورد.تروریستها فعال ومنتظر خروج نیروهای بین المللی از افغانستان می باشند سفیر روسیه روی گرداندن وپشت تاو دادن را تکرار تجربه دهه هفتاد دانیست وگفت این خیلی خطر ناک باید باشد.
درنشست شانگهای درقالب امنیت بین المللی مساله امنیت درافغانستان بصورت جدی مورد بحث قرار می گیرد.روسها وکشورهای ناظر وعضو شانگهای اسیای مرکزی سخت نگران امنیت شان ازناحیه تروریستها درافغانستان می باشند.حال رییس جمهور کرزی چه گرانتیها واطمینان خاطر می تواند به همسایگان شمالی شان بدهد.البته رییس جمهور تمامی مسولیتهارا بدوش نمی گیرد ویک بخش ارمسایل امنیتی را بدوش پاکستان می اندازد.بااین وضع موضوع امنیتی ازحاد ترین موضوعات قابل بحت در شانگهای خواهد بود. کنترل مواد مخدر از مرزهای افغانستان همانگونه که اشاره شد درکنار مباحث چون تبادل ورونق مبادلات تجارتی دربین اعضا ونقش افغانستان درترانزیت کالاهای بازرگانی،بحث مواد مخدر وکنترل این ماده کشنده،از اولویتهای مهم نشست شانگهای خواهد بود.افغانستان نیز از این جهت درمحراق توجه باید باشد.دو مساله .
تریاک وتروریزم
عده براین باورهستند که متاسفانه تریاک وتروریزم ،منشا افغانی دارد هردو مساله مایه سرافکندگی افغانستان است.همانگونه که استادسیاف درمراسم هفته شهید اشاره داشت که طالبان هم اسلام را بدنام کرد وهم افغانستان را خوب ریشه این فکر که طالبان مایه شرمندگی اسلام ووطن شده برمی گردد که داریم وتولید می کنیم. یک وقت کارکاتوریست ایرانی در نشریه خود نوشته بود که ما در افغانستان دارو،تیل وگاز،مواد شوینده فرشهای موکتی وقالینهای صنعتی پانصد شانه ای و.. صادر می کنیم وبعد همزمان باسفر استادربانی ازقول استاد ربانی رییس جمهور وقت افغانستان نوشته بود،خیر ما به ایران اواره، کاگر،قاچاق بر ومواد مخدر صادر می کنیم خوب این محتوای یک کاریکاتور بود زیاد جدی نگیریم خصوصا قاچاقبرش را تایید نمی کنیم .
زیرا مافیای تریاک وهرویین را خارجیها قاچاق می کند در مافیا، خارجیها ازافغانستان دست بالا را دارند.تریاک درافغانستان کشت می شود اما قاچاق انرا مافیای بین المللی درلندن پاریس ومسکو برلین منتقل می کنند درامد دو درصد درجیب دهقان افغان وارد می شود اما نود هشت در صد عواید ان از ان مافیا است واین مافیا رابشتر خارجیهادارد تا مردم افغانستان. درنشست شانگهای موادمخدر بعنوان یک معضل جهانی درکنار امنیت، مورد بحث وگفتگوی رهبران عضو وناظر واعضای مهمان قرار خواهد گرفت.یک بخش نامریی چنین نشستها،حاشیه اجلاسها است.گفته شده در هر نشست بین المللی،مذاکرات حاشیه را که عمدتا دوجانبه ویاسه جانبه است را جدی بگیرید.در نشست شانگهای این نوع گفتگو هارا رییس جمهور کرزی زیاد دارد شاید رییس جمهور دراین جلسات، استفاده دو ویاچند هدف را ازیک نشست درنظر بگیرد.رییس جمهورما بلا می کند.